|
Organik Kanola Yetiştiriciliği
1. Ekolojik Kanola Tarımının Önemi
Üreticilerin, doğayı ve tarım alanlarını tahrip etmeden, insanlara olumsuz yan etkileri olmayan bitkisel ve hayvansal üretimde bulunmasına ekolojik, organik veya biyolojik tarım denilmektedir. Ekolojik tarım, entansif tarım sonucu hatalı uygulamalar ile kaybolan doğal dengeyi yeniden kurmaya yönelik, insan ve çevreye dost üretim sistemlerini kapsamaktadır. Bu sistem ile tarım yapılan toprakta, üretilen üründe bakiye etki bırakmayan girdiler kullanılabileceği gibi organik ve yeşil gübreleme, ekim nöbeti, toprak muhafazası, dayanıklı çeşit, zararlılara karşı parazit, predatörlerden faydalanarak kaliteli bir üretim yapılması amaçlanmaktadır.
Kanola(Brasicca napus Oleifera sp.), tarımında ekolojik tarımın ilkeleri göz önünde bulundurulursa şu noktalara uyulması gerekir;
- Çevreyi tehdit eden her türlü tarımsal girdinin kullanımının en aza indirilmesi,
- Toprak verimliliğinin uygun ekim nöbeti, organik gübreleme ve toprak işleme ile korunması,
- Hastalık ve zararlılara dayanıklı çeşitlerin kullanılması,
- Bölgeye adapte olan uygun bitki tür ve çeşitlerin seçilmesi,
- Bitki korumada erken uyarı sistemleri, feromon tuzakları, kültürel ve mekanik mücadele yöntemlerinin kullanılması,
- Kendine yeterlilik olması için toprak, bitki, hayvan ve insan arasındaki doğal gıda döngüsünün doğal maddelerle sağlanması,
- Ekolojik tarımda bakiye etkileri olan sentetik kimyasal gübreler, ilaçlar, hormonlar ve büyüme düzenleyicilerin kullanılmasından kaçınılması,
- Ekolojik tarımda kullanılacak gübre ve ilaçların 18 Aralık 1994 tarih, 22145 sayılı Resmi gazetede yayınlanan yönetmeliklere uyması;
- Bu yönetmelikle gübrelemede kullanılacak bazı ürünler;
- Yanmış çiftlik gübreleri, sıvı hayvansal atıklar, saman, torf, organik ev atıkları, mezbaha atıkları, deniz yosunları, talaş, tabii fosfat, potasyum, kalsiyum, kireç, magnezyum kayaçları ile bakır, demir, mangan, molibden, çinko, bor gibi mikro besin maddeleri ve kükürt içeren bazı doğal maddelerdir.
- Bitki hastalık ve zararlılarının kontrolünde kullanılan bazı ürünler;
- Balmumu, kaya tozu, kükürt, bordo bulamacı, sodyum silikat, sodyum bikarbonat, potasyum sabunu (Arap sabunu), bitkisel, hayvansal yağlar ile parafin yağıdır.
- Kısacası ekolojik tarım modern tarım teknolojisinin sağladığı tüm imkanları, ekolojik tarım esasları çerçevesinde dikkatli, bilgili ve özverili bir şekilde kullanmayı gerektiren çevre dostu bir sistemdir.
Ekolojik tarım kapsamında değineceğimiz kanola, bitkisel yağ kaynağı olarak yağlı tohumlu bitkiler olan ayçiçeği, soya, pamuk ve yer fıstığı arasında üretim açısından üçüncü sıraya sahiptir. Dünya'da yıllık üretimi 22 milyon ton civarındadır. En çok üreten ülkelerden Çin 4.5, Hindistan 4.4, Kanada 2.8, Polanya 0.5, Fransa 0.47, Pakistan, 0.4, Almanya 0.4, İngiltere 0.3 milyon ha ekim alanına sahiptir. Ülkemize ise Balkanlardan gelen göçmenler ile kolza adı ile 1960 yıllarında getirilmiş ve Trakya'da ekim alanı bulmuştur. Ancak kolza ürününün yağında insan sağlığına zararlı Erusik asit, küspesinde de hayvan sağlığına zararlı Glukosinolat bulunması nedeniyle 1979 yılında ekimi yasaklanmıştır.
Kolza'da erusik asit ve glukosinolat ihtiva etmeyen çeşitler araştırmalar sonucu geliştirilmiştir. Bu çeşitler ilkönce Kanada'da ıslah edilmesi nedeniyle kanola adı verilmiştir. Ülkemizde bitkisel yağ açığını kapatmak amacıyla kanola tarımının yaygınlaşması için çalışmalar yapılmaktadır.
Ülkemizde rapiska, rapitsa, kolza isimleriyle de bilinen kanola, kışlık ve yazlık olmak üzere iki fizyolojik döneme sahip bir yağ bitkisidir. Kanola danesinde bulunan % 38-50 yağ ve % 16-24 protein ile önemli bir yağ bitkisidir. Eskidene kolza olarak isimlendirilen çeşitler % 45-50 oranındaki Erüsik asit içeriği ıslah çalışmaları ile % 0 düzeyine düşürülmesi sonucu bitkinin tekrar bitkisel yağ ihtiyacı için yeniden üretime alınmasını sağlamıştır (Algan, 1990, Shahidi, 1990).
Tablo 1’de 1990-95 yılları arasında Dünya ve Türkiye'de kanola üretimleri verilmiştir.
Tablo1 : Dünyada Önemli Kolza Üreticisi Ülkelerin 1990-95 Yılları Arasındaki Üretimleri(1000
ton).
|
Ülkeler
|
1990
|
1991
|
1992
|
1993
|
1994
|
1995
|
|
AB Ülkeleri
|
3 475
|
3 505
|
3 805
|
3 139
|
3 463
|
3 965
|
|
Diğer B.Avrupa Ülkeleri
|
289
|
279
|
281
|
318
|
328
|
348
|
|
Doğu Avrupa Ülkeleri
|
747
|
692
|
623
|
552
|
598
|
671
|
|
Kanada
|
771
|
888
|
1 122
|
1 199
|
1 343
|
1 605
|
|
ABD
|
94
|
31
|
24
|
38
|
293
|
299
|
|
Meksika
|
81
|
156
|
180
|
201
|
318
|
306
|
|
Çin
|
3 376
|
3 964
|
4 381
|
4 443
|
4 229
|
4 163
|
|
Hindistan
|
2 306
|
2 886
|
3 175
|
2 898
|
2 917
|
2 870
|
|
Japonya
|
1 116
|
1 114
|
1 103
|
1 057
|
1 071
|
1 058
|
|
Bangladeş
|
141
|
158
|
174
|
208
|
207
|
252
|
|
TÜRKİYE
|
2
|
1
|
1
|
0.09
|
-
|
-
|
|
Diğer
|
313
|
505
|
580
|
398
|
413
|
479
|
|
TOPLAM....................
|
12 709
|
14 035
|
15 286
|
14 451
|
15 180
|
16 016
|
Tablo 1'de görüleceği gibi Dünya kanola üretimi son yıllarda 12 milyon ton’dan 16 milyon tona yükselmiştir. Ülkemizde kanola tarımına tekrar son yıllarda Tekirdağ, Edirne, Kırklareli ve Samsun yörelerinde başlanmıştır, ancak ekilişi henüz 2000 ha gibi çok küçük alanda yapılmaktadır.
Kanola bitkisinin kışlık çeşitlerinin Ülkemizde uygun iklim koşullarında buğday ile ekim nöbetine girmesi sonucu ekim nöbeti zenginleşebileceği gibi yağ açığının kapatılmasına da önemli katkısı olacaktır. Bu bitkinin yetişmesi için uygun iklim koşulları Ege, Çukurova, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu’nun pamuk, Marmara bölgesinin Trakya kesiminde ise ayçiçeği ve buğday ekilen alanlarında mevcuttur.
Kanada ve Avrupa ülkelerinde ıslah edilmiş erüsik asitsiz, yağ ve protein oranı yüksek yeni kolza çeşitleri kanola ismiyle ekilmektedir. Kanola çeşitlerinden elde edilen bitkisel yağ besin değeri ve içeriği bakımından zeytinyağı ve yerfıstığı yağının kalitesine yakın olup, dünya kanola üretiminin önemli bir kısmı insan beslenmesinde kullanılmaktadır (Atakişi, 1991). Kanola tohumlarında yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan küspe değerli bir hayvan yemidir. Küspesinde %38-40 protein bulunduğundan soya küspesi ile karıştırılıp hayvan yemi olarak kullanılabilmektedir. Kanola arıları cezbeden sarı çiçeklere bol miktarda sahip olduğundan arıcılar içinde değerli bir bitkidir. Bir hektardan kanolanın çiçek döneminde bal arıları 15 günde 100 kg bal ve yaklaşık 1 kg bal mumu yapabilmektedir.
Bunun yanında kolza olarak isimlendirdiğimiz erusik asit oranı yüksek olan çeşitlerden elde edilen yağlar sanayide, elektrik trafolarında, bioyakıt (bidizel) olarakta %5 oranlarında mazota katılarak Fransa ve Almanya gibi Avrupa ülkelerinde değerlendirilmektedir.
Kanola tohumlarından soğuk presleme ile elde edilen ham yağ metanol ile katalizör eşliğinde normal basınç ve ısıda estere dönüştürülür ve Dın 51606 kalitesindedir. 1 kg tohumdan 450 gr yağ çıkmaktadır ve metanol ile reaksiyondan sonra 450 gr biodizel yakıt elde edilebilmektedir.
Tablo-2 'den de Ülkemizde yetiştirilen tüm yağ bitkilerinin ekim alanları, üretimleri ve verimleri görülmektedir.
Tablo 2: 2001 yılı Türkiye yağ bitkileri ekim alanı, üretim, verim ve tohumluk miktarları.
|
ÜRÜNLER
|
EKİM ALANI
(HA)
|
VERİM (KG/HA)
|
ÜRETİM
(MT)
|
TOHUMLUK
(MT)
|
|
Toplam Yağ Bitkileri
|
2,042,930
|
446.5
|
912,114
|
25,403
|
|
Soya Fasulyesi
|
16,300
|
2454.0
|
40,000
|
1,630
|
|
Yer Fıstığı
|
34,800
|
2356.3
|
82,000
|
3,480
|
|
Zeytin
|
567,000
|
2292.8
|
1,300,000
|
|
|
Ayçiçeği
|
640,000
|
1406.2
|
900,000
|
19,200
|
|
Kolza
|
200
|
2500.0
|
500
|
5
|
|
Aspir
|
81
|
913.6
|
74
|
1
|
|
Susam Tohumu
|
70,000
|
392.9
|
27,500
|
1,050
|
|
Haşhaş Tohumu
|
11,942
|
447.6
|
5,346
|
|
|
Pamuk Çiğidi
|
700,000
|
nilgunkoker, 15.08.07
|
|
| Favorilerim |
|
Bu özelliği kullanabilmeniz için üye olmanız ve giriş yapmanız gerekiyor.
|
| Sitede Bulunanlar |
çevrimiçi Üyeler:
0
Ziyaretçiler: 4
|
| İstatistikler |
| Tüm ziyaretler: |
56690 |
| Bugünkü Ziyaretçiler: |
69 |
| Bu Ayki Ziyaretçiler: |
486 |
| Günlük En fazla Ziyaretçi |
657 |
| Dünkü Ziyaretçiler: |
72 |
|
|
