Özellikle Afrika' da, Ciddi Kuraklık ve/veya Çölleşmeye Maruz Ülkelerde Çölleşme ile Mücadele İçin Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
11 Şubat 1998 tarihli ve 4340 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan bu sözleşme, 16.04.1998 tarihli ve 98/11003 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanarak, 16.05.1998 tarih ve 23344 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır.

Bu Sözleşmenin Tarafları,
Çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme çabalarının merkezinde etkilenen veya tehdit altında olan alanlardaki insanların olduğunu doğrulayarak,

Devletler ve uluslararası örgütler de dahil olmak üzere uluslararası topluluğun çölleşme ve kuraklığın olumsuz etkileri konusundaki acil duyarlılığını yansıtarak,

Kurak, yarı-kurak ve az yağışlı alanlar toplamının, yeryüzündeki arazi yüzölçümünün büyük bir oranını oluşturduğunu ve bu alanların da dünya nüfusunun büyük bir kesiminin yaşam çevresi ve geçim kaynağı olduğunu bilerek,
Çölleşme ve kuraklık sorunlarının küresel bir nitelik taşıdığını, dünyanın bütün bölgelerini etkilediğini ve çölleşmeyle mücadele ve/veya kuraklığın etkilerinin hafifletmek için uluslararası topluluğun ortak eyleminin gerektiğini kabul ederek,
Ciddi kuraklık ve/veya çölleşme sorunlarına maruz ülkeler arasında, başta en az gelişmiş ülkeler olmak üzere gelişmekte olan ülkelerin ağırlıkla yer aldığını ve bu olguların özellikle Afrika' daki trajik sonuçlarını dikkate alarak,
Çölleşmenin fiziksel, biyolojik, politik, sosyal, kültürel ve ekonomik faktörlerin karmaşık etkileşimleri sonucunda ortaya çıktığını da dikkate alarak,
Etkilenen ülkelerin çölleşme ile yeterince mücadele kabiliyetinin ticaretten ve uluslararası ekonomik ilişkilerin ilgili yönlerinden etkilenmesini göz önüne alarak,
Sürdürülebilir ekonomik büyüme, sosyal gelişme ve yoksulluğun ortadan kaldırılmasının, özellikte Afrika' da, etkilenen gelişmekte olan ülkelerin önceliklerini oluşturduğunun ve bunun sürdürülebilirlik hedeflerini karşılamanın temel koşulu olduğunun bilincinde olarak,
Çölleşme ve kuraklığın, yoksulluk, kötü sağlık ve beslenme koşulları, gıda güvencesinden yoksunluk gibi önemli sosyal sorunlarla ve göç, zorunlu göç ve demografik dinamiklerden kaynaklanan sorunlarla etkileşimleri sonucunda sürdürülebilir kalkınmayı etkilediğini akılda tutarak,
Devletlerin ve uluslararası örgütlerin çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme konusundaki ve özellikle de 1977 yılında düzenlenen Birleşmiş Milletler Çölleşme Konferansında kabul edilen Çölleşmeyle Mücadele Eylem Planına ilişkin uygulamalardaki geçmiş çaba ve deneyimlerini önemini takdir ederek,
Geçmişteki tüm çabalara karşın, çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme konusunda istenilen ilerlemenin sağlanamamış olduğunu ve sürdürülebilir kalkınma kapsamında her düzeyde yeni ve daha etkin bir yaklaşım gerektiğini idrak ederek,
Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansında alınan ve çölleşmeyle mücadelede bir temel oluşturan kararların, özellikle de Gündem 21 ve onun 12. bölümünün geçerliliğini ve uygunluğunu kabul ederek,
Gelişmiş ülkelerin Gündem 21' in 33. bölümünün 13. paragrafında mevcut taahhütlerini bunun ışığında teyit ederek,
47/188 sayılı Genel Kurul Kararını ve özellikle bu kararda Afrika, için öngörülen önceliği, çölleşme ve kuraklık konusunda ilgili tüm diğer Birleşmiş Milletler karar ve programlarını ve gerek Afrika ülkelerinin gerekse diğer bölgelerdeki ülkelerin ilgili deklarasyonlarını hatırlayarak,
Birleşmiş Milletler Sözleşmesi ve uluslararası hukuk prensipleri çerçevesinde, Devletlerin sahip oldukları kaynakları kendi çevre ve kalkınma politikaları doğrultusunda egemen olarak kullanma hakları bulunduğunu ve kendi yetki ve kontrol sınırları dahilindeki faaliyetlerinin diğer Devletlerde, ve ulusal yetki sınırlarının dışındaki alanlarda çevreye zarar vermemesini sağlama sorumlulukları bulunduğunu 2. ilkesinde belirten Çevre ve Kalkınma konulu Rio Deklarasyonunu teyit ederek,
Ulusal Hükümetlerin çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmekte kritik bir rol oynadıklarını ve bu alandaki ilerlemenin etkilenen bölgelerde eylem programlarının yerel olarak uygulanmasına bağlı olduğunu kabul ederek,
Çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmekte uluslararası işbirliği ve ortaklıkların önemini ve gerekliliğini de kabul ederek,
Başta Afrika ülkeleri olmak üzere gelişmekte olan ülkelere, eksiklikleri halinde bu sözleşme çerçevesindeki yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmelerini güçleştirecek olan ve yeni ve ek fonlar da dahil olmak üzere hatırı sayılır mali kaynakları ve teknolojiye erişimi de içeren etkin araçlar sağlanmasının önemini de ayrıca kabul ederek,
Çölleşme ve kuraklığın Orta Asya ve Kafkas ülkeleri üzerindeki etkisi hakkında endişelerini belirterek,
Özellikle gelişmekte olan ülkelerin kırsal kesimlerindeki çölleşme ve/veya kuraklıktan etkilenen bölgelerde kadınların oynadığı önemli rolü ve çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme programlarının her düzeyinde gerek kadın gerekse erkeklerin tam katılımını sağlamanın önemini vurgulayarak,
Çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme programlarında sivil toplum kuruluşlarının ve önemli diğer grupların özel rolünü vurgulayarak,
Uluslararası ve ulusal toplulukların karşı karşıya oldukları küresel ölçekteki diğer çevre sorunları ile çölleşme arasındaki ilişkiyi akılda tutarak,
Çölleşmeyle mücadelenin Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ve diğer ilgili çevre sözleşmelerinin hedeflerinin gerçekleştirilmesine sağlayabileceği katkıları da akılda tutarak,
Çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme stratejilerinin, sağlam sistematik gözlemlere ve derin bilimsel bilgilere dayandırıldıkları ve sürekli değerlendirmeye tabi tutuldukları takdirde en etkin olacaklarına inanarak,
Ulusal plan ve önceliklerin uygulanmasını kolaylaştırmak için, uluslararası işbirliğinin etkinlik ve koordinasyonunun iyileştirilmesine acil ihtiyaç duyulduğunu kabul ederek,
Şimdiki ve gelecekteki kuşaklar yararına çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmek için gereken eylemlere girişilmesinde kararlı olarak,
Aşağıdaki hususları kararlaştırmışlardır:

KISIM I

GİRİŞ

Madde 1
KULLANILAN TERİMLER
Bu Sözleşmenin amaçları açısından:
(a) "Çölleşme", kurak, yarı-kurak ve az yağışlı alanlarda, iklim değişiklikleri ve insan  faaliyetleri de dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanan toprak bozulmasını  ifade eder;
(b) "Çölleşmeyle mücadele", kurak, yarı-kurak ve az yağışlı alanlarda sürdürülebilir kalkınma  için arazinin entegre olarak geliştirilmesinin bir parçası olan ve
(i) arazi bozulmasını önlemeye ve/veya azaltmaya,
(ii) kısmen bozulmuş arazinin rehabilitasyonuna, ve
(iii) çölleşmiş arazinin geri kazanılmasına
yönelik faaliyetleri içerir;
(c) "Kuraklık", yağışların kaydedilen normal düzeylerin önemli ölçüde altına düşmesi sonucu  arazi ve kaynak üretim sistemlerini olumsuz olarak etkileyen ve ciddi hidrolojik  dengesizliklere yol açan doğal olayı ifade eder;
(d) "Kuraklığın etkilerini hafifletme", çölleşmeyle mücadeleyle ilgili olarak toplumun ve  doğal sistemlerin kuraklığa karşı hassasiyetlerini azaltmak için kuraklığın önceden  tahminine ilişkin faaliyetleri içerir;
(e) "Arazi", toprak, bitki örtüsü ve diğer canlıları kapsayan biyo-üretken karasal sistemi ve   sistem içinde işleyen ekolojik ve hidrolojik prosesleri ifade eder;
(f) "Arazi bozulması", kurak, yarı-kurak ve yarı nemli:
(i)   rüzgar ve/veya suyun etkisiyle oluşan toprak erozyonu;
(ii)  toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik veya ekonomik özelliklerinin bozulması;ve
 (iii) bitki örtüsünün uzun süreli kaybı;
gibi insan faaliyetlerinden ve yaşam çevresi biçimlerinden kaynaklanan prosesler de dahil olmak üzere bir prosesin veya prosesler bileşiminin veya arazi kullanımının neden olduğu, yağmurla beslenen ekili alanlarda, sulama yapılan ekili alanlarda veya otlak, mera, orman ve ağaçlık alanlarda biyolojik ve ekonomik verim ve çeşitlilik azalmasını ve kaybını ifade eder;
(g) "Kurak, yarı-kurak ve yarı nemli olan alanlar", kutup ve kutup-altı bölgelerinin dışında  kalan ve yıllık yağış miktarının evapotranspirasyon potansiyeline oranı 0.05 ile 0.65  arasında olan alanları ifade eder;
(h) "Etkilenen alanlar", çölleşmeden etkilenen veya çölleşme tehdidi altında bulunan kurak,  yarı-kurak ve/veya yarı nemli olan alanları ifade eder;
(i) "Etkilenen ülkeler", topraklarının bir kısmı veya tümü etkilenen alanlardan oluşan ülkeleri  ifade eder;
(j) "Bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü", belli bir bölgedeki bağımsız Devletler tarafından  oluşturulan ve bu Sözleşme ile düzenlenen konularda yetkili olan ve kendi usulleri  uyarınca bu Sözleşmeyi imzalamaya, onaylamaya, kabul etmeye ve uygun görmeye  veya Sözleşmeye katılmaya yetkilendirilmiş olan bir örgütü ifade eder;
(k) "Gelişmiş ülke Taraflar", gelişmiş ülke Tarafları ve gelişmiş ülkelerce oluşturulan  bölgesel ekonomik entegrasyon örgütlerini ifade eder.

Madde 2
AMAÇ
1. Bu Sözleşmenin amacı, etkilenen ülkelerde sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına  katkıda bulunmak üzere Gündem 21 ile uyumlu entegre bir yaklaşım çerçevesinde  uluslararası işbirliği ve ortaklık düzenlemeleri ile desteklenen her düzeyde etkin  eylemler yoluyla, özellikle Afrika' da olmak üzere ciddi kuraklık ve/veya çölleşmeye  maruz ülkelerde, çölleşmeyle mücadele etmek ve kuraklığın etkilerini hafifletmektir.
2. Bu amaca ulaşmak için, etkilenen alanlarda, aynı anda hem arazinin verimliliğini  iyileştirerek, hem de arazi ve su kaynaklarının rehabilitasyonunu, korunmasını ve  sürdürüle-bilir yönetimini sağlayarak özellikle yerel topluluklar düzeyinde yaşam  koşullarının iyileştirilmesi üzerinde odaklaşan uzun dönemli stratejilerin uygulanması  gerekecektir.

Madde 3
İLKELER
Bu Sözleşmenin amacının gerçekleştirilmesi ve hükümlerinin uygulanmasında Tarafları, diğer hususların yanı sıra, aşağıdaki ilkeler yönlendirecektir:
(a) Taraflar, çölleşmeyle mücadele ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletme programlarının  tasarlanmasında ve uygulanmasında kararlara halkın ve yerel toplulukların katılımını  sağlamalı, ulusal ve yerel düzeylerdeki eylemleri kolaylaştırmak üzere daha üst  düzeylerde yapabilir kılan bir ortamın yaratılmasına çalışmalıdırlar;
(b) Taraflar, uluslararası bir dayanışma ve ortaklık ruhu içinde alt-bölge ve bölge  düzeylerinde ve uluslararası düzeyde işbirliği ve koordinasyonu iyileştirmeli, mali,  beşeri, örgütsel ve teknik kaynakları gereksinilen yerlere daha iyi yönlendirmelidirler;
(c) Taraflar, her düzeyde hükümet, topluluk, sivil toplum kuruluşu ve arazi sahipleri  arasındaki işbirliğini bir ortaklık ruhu içinde geliştirerek, etkilenen bölgelerde arazinin  ve kıt su kaynaklarının niteliğinin ve değerinin daha iyi anlaşılmasını sağlamalı ve  bunların sürdürülebilir kullanımı için çalışmalıdırlar ve
(d) Taraflar, başta en az gelişmiş ülkeler olmak üzere, etkilenen gelişmekte olan ülke  Tarafların özel gereksinim ve koşullarını göz önüne almalıdırlar.

KISIM II
GENEL HÜKÜMLER
Madde 4
GENEL YÜKÜMLÜLÜKLER
1.  Taraflar bu Sözleşme çerçevesindeki yükümlülüklerini münferiden veya mevcut ya da  öngörülen iki tarafın ve çok taraflı düzenlemeler veya bunların bileşimi kapsamında  müştereken yerine getirecekler ve her düzeyde çabaların koordinasyonuna ve tutarlı  uzun dönemli stratejilerin geliştirilmesine gereken önemi vereceklerdir.
2. Bu Sözleşmenin amacına ulaşması için Taraflar:
(a) çölleşme ve kuraklık süreçlerinin fiziksel, biyolojik ve sosyo-ekonomik yönlerine      eğilen entegre bir yaklaşımı benimseyecek;
(b) sürdürülebilir kalkınmayı destekleyici nitelikte, yapabilir kılan bir uluslararası      ekonomik ortamın yaratılmasını sağlamak amacıyla, uluslararası ticaret, pazarlama  düzenle-meleri ve borçlar açısından etkilenen gelişmekte olan Taraf Ülkelerin         durumlarına ilgili uluslararası ve bölgesel kuruluşlarda gereken ilgiyi gösterecek;
(c) yoksulluğu giderme stratejilerini, çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini  hafifletme çabaları ile bütünleştirecek;
 (d) çölleşme ve kuraklık sorunu ile ilişkili olarak gerek çevre koruma gerekse toprak  ve su kaynaklarının korunması konularında etkilenen Taraf Ülkeler arasında  işbirliği yapılmasını destekleyecek;
    (e) alt-bölgesel, bölgesel ve uluslararası işbirliğini güçlendirecek;
 (f)  ilgili hükümetler arası kuruluşlar çerçevesinde işbirliği yapacak;
(g) tekrarların önlenmesi gereğini göz önünde tutarak, gerekirse kurumsal  mekanizmaları kararlaştıracak; ve
  (h) çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme amacıyla önemli    finansman kaynaklarının harekete geçirilerek etkilenen gelişmekte olan ülke    Taraflara yönlendirilmesinde, mevcut iki taraflı ve çok taraflı mali mekanizma ve       düzenlemelerin kullanılmasını destekleyeceklerdir.
3. Etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflar, Sözleşmenin uygulanmasında yardımdan yararlanabilirler.

Madde 5
ETKİLENEN ÜLKE TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Etkilenen ülke Taraflar, 4. maddedeki yükümlülüklerine ek olarak:
(a) çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme konusuna gereken önceliği  vermeyi, kendi koşul ve imkanları dairesinde yeterli kaynakları ayırmayı;
(b) çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmek için, sürdürülebilir kalkınma  plan ve/veya, politikaları çerçevesinde strateji ve öncelikleri belirlemeyi;
(c) çölleşmenin temelindeki nedenlere eğilerek, çölleşme sürecine katkıda bulunan sosyo- ekonomik faktörlere özel bir önem vermeyi;
(d) çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme çabalarında, sivil toplum  kuruluşlarının da desteği ile yerel halkın ve özellikle kadınların ve gençlerin bilincini  geliştirmeyi ve katılımını sağlamayı; ve
(e) mevcut yasaları güçlendirerek veya böyle yasalar yoksa yenilerini çıkararak ve uzun  dönemli politika ve eylem programları geliştirerek yapabilir kılan bir ortamı yaratmayı
yükümlenirler.

Madde 6
GELİŞMİŞ ÜLKE TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Gelişmiş ülke Taraflar; 4. maddedeki genel yükümlülüklerine ek olarak:
(a) başta Afrika' dakiler ve en az gelişmiş ülkeler olmak üzere, gelişmekte olan ülke  Tarafların çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme çabalarını  kararlaştırıldığı gibi aktif olarak münferiden veya müştereken desteklemeyi;
(b) başta Afrika' dakiler olmak üzere, etkilenen gelişmekte olan ülke Tarafların çölleşmeyle  mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmeye yönelik kendi uzun dönemli plan ve  stratejilerini etkin bir biçimde geliştirip uygulamalarına yardımcı olacak önemli mali  kaynak ve diğer destek biçimlerini sağlamayı;
(c) 20. maddenin 2 (b) paragrafı uyarınca yeni ve ek kaynakların harekete geçirilmesini  desteklemeyi;
(d) özel sektör ve diğer hükümet dışı kaynaklardan finansman sağlanmasını teşvik etmeyi; ve
(e) başta gelişmekte olan ülke Taraflar olmak üzere, etkilenen ülke Tarafların uygun  teknoloji,  bilgi ve know-how' a erişimlerini kolaylaştırmayı ve desteklemeyi  yükümlenirler.

Madde 7
AFRİKA İÇİN ÖNCELİK
Bu Sözleşmenin uygulanmasında Taraflar, diğer bölgelerdeki gelişmekte olan ülke Tarafları ihmal etmeden, Afrika' da hüküm süren özel durum nedeniyle, bu bölgedeki etkilenen ülke Taraflara öncelik tanıyacaklardır.

Madde 8
DİĞER SÖZLEŞMELERLE İLİŞKİSİ
1. Her bir anlaşma çerçevesindeki faaliyetlerden azami yarar sağlamak ve tekrarlardan  kaçınmak için Taraflar, bu Sözleşme ve eğer Taraf iseler ilgili diğer uluslararası  anlaşmalar ve özellikle de Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve  Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi kapsamındaki faaliyetlerin koordinasyonunu teşvik  edeceklerdir. Taraflar, özellikle araştırma, eğitim, sistematik gözlem, bilgi toplama ve  bilgi alışverişi alanlarında, ilgili anlaşmaların amaçlarına ulaşmasında bu faaliyetlerin  katkısı bulunduğu oranda müşterek programlar yürütülmesini teşvik edeceklerdir.
2.  Bu Sözleşmenin hükümleri, herhangi bir Tarafın bu Sözleşmenin kendisi için yürürlüğe  girmesinden önce taraf olduğu iki taraflı, bölgesel veya uluslararası bir anlaşmadan  doğan hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecektir.

KISIM III
EYLEM PROGRAMLARI, BİLİMSEL VE TEKNİK
İŞBİRLİĞİ VE DESTEKLEYİCİ ÖNLEMLER

Bölüm 1
EYLEM PROGRAMLARI

Madde 9
TEMEL YAKLAŞIM
1. Etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflar ile bölgesel uygulama eki çerçevesinde olsun  olmasın ulusal bir eylem programı hazırlama niyetini Daimi Sekreteryaya yazılı olarak  bildirmiş olan diğer etkilenen ülke Taraflar, 5. maddeden doğan yükümlülüklerini  yerine getirirlerken, çölleşme ile mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme  stratejisinin merkezi unsuru olarak konuyla ilgili mevcut başarılı plan ve programlar  ile    alt-bölgesel ve bölgesel eylem programlarını mümkün olduğunca kullanarak ve  bunları esas alarak ulusal eylem programlarını hazırlayacak, açıklayacak ve  uygulayacaklardır. Bu nevi programlar, saha faaliyetlerinden çıkarılan derslere ve  araştırma sonuçlarına dayanarak sürekli bir katılımcı süreç içinde güncelleştirilecektir.  Ulusal eylem programlarının hazırlanması, sürdürülebilir kalkınmaya yönelik ulusal  politikaların formülasyonu için gösterilen diğer çabalarla karşılıklı olarak yakından  bağlantılandırılacaktır.
2.  6. madde uyarınca gelişmiş ülke Taraflarca çeşitli biçimlerde yardım sağlanmasında,  başta Afrika' dakiler olmak üzere etkilenen gelişmekte olan ülke Tarafların ulusal, alt- bölgesel ve bölgesel eylem programlarının doğrudan veya ilgili çok taraflı örgütler  kanalıyla veya her iki şekilde kararlaştırıldığı üzere desteklenmesine öncelik tanınacaktır.
3.  Taraflar, eylem programlarının detaylandırılmalarının, uygulanmalarının ve izlenmelerinin  Birleşmiş Milletler sistemindeki organ, fon ve programlar ile kendi yetki ve imkanları  dahilinde diğer ilgili hükümetler arası örgütler, akademik kurumlar, bilimsel çevreler  ve sivil toplum kuruluşları tarafından desteklenmesini teşvik edeceklerdir.

Madde 10
ULUSAL EYLEM PROGRAMLARI
1.  Ulusal eylem programlarının amacı, çölleşmeye katkıda bulunan faktörleri ve çölleşmeyle  mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmek için gereken pratik önlemleri  tanımlamaktır.
2. Ulusal eylem programları hükümetin, yerel toplulukların ve arazi kullanıcılarının rollerini  belirleyecek, mevcut ve gereken kaynakları belirtecektir. Bu programlar diğer  hususların yanı sıra:
 (a) çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmeye yönelik uzun dönemli   stratejileri içerecek, uygulamaya ağırlık verecek ve sürdürülebilir kalkınmaya yönelik   ulusal politikalarla entegre edilecek;
 (b)  değişen koşulları yanıtlayacak düzeltmelere izin verecek ve yerel düzeyde farklı    sosyo-ekonomik, biyolojik ve jeofiziksel koşullarla başa çıkabilecek kadar esnek    olacak;
 (c) henüz bozulmamış veya çok az bozulmuş arazilerde koruyucu önlemlerin    uygulanmasına özel bir özen gösterecek;
(d) ulusal klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik imkanları ve kuraklığa ilişkin erken  uyarı imkanlarını güçlendirecek;
 (e) verici topluluk, her düzeyde hükümetler, yerel halk ve topluluk grupları arasında   ortaklık ruhu içinde işbirliği ve koordinasyonu geliştiren politikaları destekleyerek   kurumsal çerçeveleri güçlendirecek ve yerel halkın gereken bilgi ve teknolojiye   erişimini kolaylaştıracak;
 (f) sivil toplum kuruluşlarının ve kadınlı erkekli tüm yerel halkın, özellikle de çiftçi ve   hayvancılar ile onları temsil eden örgütler de dahil olmak üzere kaynakların            kullanıcılarının, ulusal eylem programlarına ilişkin politika planlama, karar verme,   uygulama ve gözden geçirme süreçlerine yerel, ulusal ve bölgesel düzeylerde etkin   bir biçimde katılımını sağlayacak; ve
 (g) uygulamaya ilişkin düzenli izleme ve gelişme raporları isteyeceklerdir.
3.  Ulusal eylem programları, kuraklığa karşı hazırlanmak ve kuraklığın etkilerini  hafifletmek için, diğer hususların yanı sıra aşağıdaki önlemlerin bazılarını veya tümünü  içerebilir:
 (a)  yerel ve ulusal tesisler ile alt-bölge ve bölge düzeylerinde müşterek sistemler de   dahil olmak üzere erken uyarı sistemlerinin ve çevresel nedenlerle yerinden olan   kişilere yardım mekanizmalarının yerine göre kurulması ve/veya güçlendirilmesi;
 (b) kuraklığa karşı hazırlıkların ve kuraklık yönetiminin, mevsimlere ve yıllara göre   iklim tahminlerini de dikkate alan kuraklık kriz planlarını da içerecek biçimde, yerel,   ulusal, alt-bölgesel ve bölgesel düzeylerde güçlendirilmesi;
 (c)  özellikle kırsal alanlarda, depolama ve pazarlama tesisleri de dahil olmak üzere gıda   güvence sistemlerinin yerine göre kurulması ve/veya güçlendirilmesi;
 (d)  kuraklığa yatkın alanlarda gelir sağlayıcı alternatif geçim projelerinin geliştirilmesi;
 (e)  gerek tarım gerekse hayvancılık için sürdürülebilir sulama projelerinin geliştirilmesi.
4.  Ulusal eylem programları, her etkilenen Taraf ülkelere özgü koşul ve gereksinimler  dikkate alınarak, çölleşmeyle mücadeleye ve kuraklığın etkilenen alanlarda ve halkın  üzerinde etkisini hafifletmeye yönelik başka önlemlerin yanı sıra, aşağıdaki öncelik  alanlarının bir bölümüne veya hepsine ilişkin önlemleri de içerirler: Yoksulluğun  giderilmesini ve gıda güvencesi sağlanmasını amaçlayan programları güçlendirmek için  alternatif geçim kaynaklarının desteklenmesi ve ulusal ekonomik ortamların  iyileştirilmesi; demografik dinamikler; doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi;  sürdürülebilir tarımsal uygulamalar; çeşitli enerji kaynaklarının geliştirilmesi ve verimli  kullanımı; kurumsal ve yasal çerçeveler; hidroloji ve meteoroloji hizmetlerini de içerecek  biçimde değerlendirme ve sistematik gözlem yeteneklerinin güçlendirilmesi,  kapasitelerin oluşturulması, eğitim, kamu duyarlılığının arttırılması.

Madde 11
ALT-BÖLGESEL VE BÖLGESEL EYLEM PROGRAMLARI
Etkilenen Taraf ülkeler, ulusal programlarını uyumlulaştıracak, tamamlayacak ve verimliliğini artıracak alt-bölgesel ve/veya bölgesel eylem programlarının ilgili bölgesel uygulama eklerine uygun olarak hazırlanmasında istişare ve işbirliği yapacaklardır. 10. madde hükümleri, gereken değişikliklerle alt-bölgesel ve bölgesel programlara uygulanacaktır. Bu işbirliği, sınırlar ötesi doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi, bilimsel ve teknik işbirliği ve ilgili kurumların güçlendirilmesi için üzerinde mutabık kalınmış müşterek programları da içerebilir.

Madde 12
ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ
Etkilenen Taraf ülkeler, diğer Taraflar ve uluslararası toplulukla birlikte, bu Sözleşmenin uygulanması açısından yapabilir kılan bir uluslararası ortamın geliştirilmesini sağlamak üzere işbirliği yapmalıdırlar. Bu işbirliği, bilimsel araştırma ve geliştirme, bilginin toplanması ve yayılması ve mali kaynakların yanı sıra, teknoloji transferi alanlarını da kapsamalıdır.

Madde 13
EYLEM PROGRAMLARININ GELİŞTİRİLMESİNDE
VE UYGULANMASI İÇİN DESTEK
1.  9. Madde uyarınca eylem programlarının desteklenmesine ilişkin önlemler arasında,  diğer hususların yanı sıra:
 (a)  gereken uzun dönemli planlamaya imkan vermek üzere, eylem programlarında   önceden kestirilebilirliği sağlayacak finanssal işbirliği;
 (b)  başarılı pilot program faaliyetlerinin gerekirse başka yerlerde tekrarlanabilirliğini   sağlamak üzere, sivil toplum kuruluşlarının eylemleri de dahil olmak üzere, yerel   düzeyde daha iyi destek sağlanmasını mümkün kılan işbirliği mekanizmalarının   geliştirilmesi ve kullanılması;
 (c)  yerel topluluk düzeyinde katılımcı eylemler için öngörülen deneysel ve tekrara   dayalı yaklaşımla uyumlu olacak biçimde projelerin tasarım, finansman ve    uygulamalarında daha fazla esneklik; ve
 (d)  işbirliği ve destek programlarının etkinliğini arttıracak idari ve mali usuller
 bulunmalıdır.
2.  Etkilenen gelişmekte olan Taraf ülkelere bu tür destekler sağlanırken, Afrika ülkesi  Taraflara ve en az gelişmiş ülke Taraflara öncelik tanınacaktır.

Madde 14
EYLEM PROGRAMLARININ GELİŞTİRİLMESİNDE
VE UYGULANMASINDA KOORDİNASYON
1.  Taraflar, eylem programlarının geliştirilmesinde ve uygulanmasında, doğrudan veya ilgili  hükümetler arası örgütler vasıtasıyla, birbirleri ile yakın mesai yapacaklardır.
2.  Tekrarların önlenmesi, müdahale ve yaklaşımlar arasında uyum sağlanması ve yardımın  etkisinin maksimize edilmesi için gelişmiş ülke Taraflar, gelişmekte olan ülke Taraflar,  ilgili hükümetler arası örgütler ve sivil toplum kuruluşları arasında mümkün olan en  eksiksiz koordinasyonu sağlamak amacıyla, Taraflar özellikle ulusal düzeyde ve saha  düzeyinde operasyonel mekanizmalar geliştireceklerdir. Etkilenen gelişmekte olan  ülkelerde; kaynakların verimli kullanımının maksimize edilmesi, gereksinimleri  yanıtlayan yardımlar sağlanması ve bu Sözleşme çerçevesindeki ulusal eylem program ve  önceliklerinin uygulanması için, uluslararası işbirliğine ilişkin faaliyetlerin  koordinasyonuna öncelik verilecektir.

Madde 15
BÖLGESEL UYGULAMA EKLERİ
Eylem programlarına dahil edilecek unsurlar, etkilenen Taraf ülkeler veya bölgeler için geçerli olan sosyo-ekonomik, coğrafi ve iklimsel faktörlerin yanı sıra ekonomik gelişme düzeylerine göre seçilip uyarlanacaktır. Belli alt-bölgeler ve bölgeler için eylem programlarının hazırlanmasına, bunların hangi konulara ağırlık vereceklerine ve içeriklerine ilişkin rehber ilkeler bölgesel uygulama eklerinde verilmektedir.

BÖLÜM 2
BİLİMSEL VE TEKNİK İŞBİRLİĞİ

Madde 16
BİLGİ TOPLAMA, ANALİZ VE DEĞİŞİM
Taraflar, etkilenen alanlarda toprak bozulmasının sistematik olarak gözlemlenmesini kuraklık ve çölleşmenin süreç ve etkilerinin daha iyi anlaşılmasını ve değerlendirilmesini sağlamak üzere, konuyla ilgili kısa ve uzun dönemli veri ve bilgilerin toplanmasını, analizini ve değişimini, her biri kendi imkanları dahilinde koordine ve entegre etme konusunda görüş birliğine varmışlardır. Böylece, diğer hususların yanı sıra, olumsuz iklim değişim dönemlerinde başta yerel halk olmak üzere her düzeyde kullanıcıların pratik bir biçimde yararlanabileceği erken uyan ve önceden planlamalar mümkün olacaktır. Bu amaçla Taraflar, yerine göre:
 (a)  her düzeyde bilginin toplanmasına, analizine, değişimine ve sistematik gözlemlerin   yapılmasına hizmet eden ve diğer hususların yanı sıra:
 (i)   birbiriyle uyumlu standart ve sistemlerin kullanılmasını hedefleyen;
  (ii)  uzak alanlar da dahil almak üzere ilgili verileri ve istasyonları kapsayan;
   (iii) arazi bozulmasına ilişkin verilerin toplanması, iletimi ve değerlendirilmesinde
   modern teknolojiyi kullanan ve yayan; ve
  (iv) ulusal, alt-bölgesel ve bölgesel düzeylerdeki veri ve bilgi merkezlerini küresel
   bilgi kaynakları ile daha yakından ilişkilendiren
         küresel bir kurumlar ve tesisler ağının işlerliğini sağlayacak ve güçlendirecek;
 (b)  somut sorunların çözülebilmesi açısından, bilginin toplanma, analiz ve değişiminin   yerel toplulukların ve karar vericilerin gereksinimlerini karşılayacak nitelikte    olmasını ve yerel toplulukların bu faaliyetlere katılmalarını sağlayacak;
 (c)  diğer hususların yanı sıra entegre fiziksel, biyolojik, sosyal ve ekonomik gösterge   dizilerini de içeren bilgi ve verilerin toplanma, analiz ve değişimini tanımlamaya,   yürütmeye, değerlendirmeye ve finanse etmeye yönelik iki taraflı ve çok taraflı   program ve projeleri destekleyecek ve yenilerini geliştirecek;
 (d)  özellikle de değişik bölgelerdeki hedef gruplar arasında bilgi ve deneyim değişimini   sağlamak üzere yetkili hükümetler arası örgütlerin ve sivil toplum kuruluşlarının   uzmanlığından tam olarak yararlanacak;
 (e)  sosyo-ekonomik verilerin toplanmasına, analizine ve değişimine ve bunların fiziksel   ve biyolojik veriler ile entegrasyonuna ağırlık verecek;
 (f)  halka açık tüm kaynaklardan sağlanan çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini   hafifletme ile ilgili bilgilerin değişimini ve bunların tamamının açık ve hemen      kullanılabilir durumda olmasını sağlayacak; ve
 (g)  her birinin kendi ulusal mevzuat ve/veya politikaları çerçevesinde yerel ve         geleneksel bilgilerin değişimini sağlayacak, bu bilgiyi yeterli bir biçimde koruyacak   önlemleri alacak, yerel halklara hakkaniyetli ve karşılıklı anlaşmaya dayanan    koşullar çerçevesinde bu bilgiden sağlanan yararlara eşdeğer bir karşılık    sağlayacaklardır

.Madde 17
ARAŞTIRMA ve GELİŞTİRME
1.  Taraflar, her birinin kendi imkanları ölçüsünde, uygun ulusal, alt-bölgesel, bölgesel ve  uluslararası kuruluşlar vasıtasıyla çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme  alanlarında teknik ve bilimsel işbirliğini desteklemeyi taahhüt ederler. Bu amaçla Taraflar:
 (a)  çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmek, kaynakların hem daha   yüksek verimliliğini hem de sürdürülebilir kullanım ve yönetimini sağlamak       amacıyla, gerek çölleşme ve kuraklığa yol açan süreçler gerekse doğal ve beşeri   nedensel faktörlerin etkileri ve birbirlerinden farkları hakkındaki bilgilerin                 artmasına katkıda bulunan;
 (b)  iyi tanımlanmış amaçlara hizmet eden, yerel halkın somut gereksinimlerine eğilen          ve etkilenen alanlardaki halkın yaşam standartlarını iyileştirecek çözümlerin                 saptanarak uygulanması sonucunu doğuran;
 (c) geleneksel ve yerel bilgilerin sahiplerinin, bu bilgilerin ticari olarak     kullanılmasından veya bu bilgiden türetilen teknolojik gelişmelerden hakkaniyetli   bir şekilde ve karşılıklı anlaşmaya dayanan koşullar çerçevesinde doğrudan               yararlanmalarını kendi ulusal mevzuat ve/veya politikaları çerçevesinde sağlamak   suretiyle, geleneksel ve yerel bilgi, know-how ve uygulamaları koruyan,    bütünleştiren, zenginleştiren ve geçerli kılan;
 (d)  disiplinler-arası ve katılıma dayalı sosyo-ekonomik araştırmalara özel önem    verilerek özellikle araştırma temeli zayıf olan ülkelerdeki yerel becerilerin    geliştirilmesi ve gereken kapasitelerin güçlendirilmesi için başta Afrika' da olmak   üzere etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflarda ulusal, alt-bölgesel ve bölgesel   araştırma  kabiliyetini geliştiren ve güçlendiren;
 (e)   konuyla ilgili olarak yoksulluk, çevre faktörlerinden kaynaklanan göç ve çölleşme    olguları arasındaki ilişkileri göz önüne alan;
 (f)  yerel halk ve toplulukların etkin katılımı ile sürdürülebilir kalkınmaya yönelik   iyileştirilmiş, makul fiyatlı ve erişilebilir teknolojilerin geliştirilmesi amacıyla   ulusal, alt-bölgesel, bölgesel ve uluslararası düzeylerde kamu ve özel sektör          araştırma kuruluşları arasında ortak araştırma programlarının yürütülmesini    destekleyen; ve
 (g)   etkilenen alanlarda, diğer hususların yanı sıra yağmur bulutlarını tohumlayarak, su    kaynaklarının kullanılabilirliğini arttıran
araştırma faaliyetlerini destekleyeceklerdir.
2. Belli bölge ve alt-bölgeler için yerel koşulları yansıtan araştırma öncelikleri eylem  planlarına dahil  edilmelidir. Taraflar Meclisi, Bilim ve Teknoloji Komitesinin  tavsiyesi ile araştırma önceliklerini periyodik olarak gözden geçirecektir.

Madde 18
TEKNOLOJİNİN TRANSFERİ, EDİNİMİ, UYARLANMASI
VE GELİŞTİRİLMESİ
1. Taraflar, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına katkıda bulunmak için, etkilenen  alanlarda çölleşmeyle mücadeleye ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletmeye yönelik  çevresel açıdan duyarlı, ekonomik açıdan gerçekleştirilebilir ve sosyal yönden kabul  edilebilir teknolojilerin transferini, edinimini, uyarlanmasını ve geliştirilmesini  desteklemeyi, finansman sağlamayı ve/veya finansmanını kolaylaştırmayı karşılıklı  olarak anlaşmaya varıldığı gibi ve her birinin ulusal mevzuat ve/veya politikalarına  uygun olarak taahhüt ederler. Bu tür işbirlikleri yerine göre iki taraflı veya çok taraflı  olarak ve hükümetler arası kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşlarının uzmanlıklarından  tam olarak yararlanarak gerçekleştirilecektir. Taraflar, özellikle:
 (a)  kullanılabilir teknolojiler ile bunların kaynakları, çevresel riskleri ve edinilebilecekleri   genel koşullara  ilişkin bilgilerin yayılması için ulusal, alt- bölgesel,bölgesel ve    uluslararası düzeylerdeki ilgili bilgi sistem ve bankalarından yararlanacak;
 (b) özellikle etkilenen gelişmekte olan ülke Tarafların, yerel halkların somut gereksinimleri için pratik uygulamaya yatkın teknolojilerden, bu teknolojilerin sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel etkilerine özel bir dikkat göstererek, ayrıcalıklı ve tercihli koşullar da dahil olmak üzere karşılıklı anlaşma ile sağlanacak uygun koşullarla, fikri mülkiyet haklarının korunması gereğini de  dikkate alarak, yararlanmasını kolaylaştıracak;
(c) etkilenen ülke Taraflar arasında teknoloji işbirliğini mali yardım ve diğer  uygun araçlarla geliştirecek;
(d)  etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflar ile teknoloji işbirliğini özellikle de      alternatif yaşam biçimlerine elverişli sektörlerde ortak girişimler (iş ortaklıkları)   oluşturulmasını da içerecek biçimde yaygınlaştıracak; ve
(e) uygun teknoloji, bilgi, know-how ve uygulamaların geliştirilmesine, transferine,  edinilmesine ve uyarlanmasına uygun iç piyasa koşullarını ve teşviklerini   yaratmak için fikri mülkiyet haklarının etkin ve yeterli düzeyde korunmasına  ilişkin önlemler de dahil olmak üzere, gereken mali ve diğer önlemleri   alacaklardır.
2. Taraflar, her birinin kendi imkanları ölçüsünde ve ulusal mevzuat ve/veya politikaları  çerçevesinde geleneksel ve yerel teknoloji, bilgi, know-how ve uygulamaları özellikle  koruyacak, destekleyecek ve kullanacaklardır. Taraflar, bu amaçla:
(a) yerel halkla birlikte bu tür teknoloji, bilgi, know-how ve uygulamaların envanterini  çıkararak potansiyel kullanım alanlarını belirlemeyi ve gereğinde ilgili  hükümetler  arası kuruluşlar ve sivil toplum kuruluşlarının da işbirliği ile bu  bilgilerin  yayılmasını sağlamayı;
(b) bu tür teknoloji, bilgi, know-how ve uygulamaların yeterli bir şekilde korunmasını  ve bunların ticari olarak kullanımından veya bunlara dayanarak gerçekleştirilen  teknolojik gelişmelerden yerel halkın hakkaniyet esasına ve karşılıklı  mutabakata  göre yararlanmasını sağlamayı:
(c) bu tür teknoloji, bilgi, know-how ve uygulamaların veya bunlara dayanarak  geliştirilen yeni teknolojilerin iyileştirilmesini ve yayılmasını teşvik etmeyi ve  aktif  olarak desteklemeyi; ve
(d) bu tür teknoloji, bilgi, know-how ve uygulamaların daha geniş kullanımı için  uyarlanmasını ve gerektiğinde modern teknoloji ile bütünleştirilmesini  kolaylaştırmayı
yükümlenirler.

Bölüm 3
DESTEKLEYİCİ ÖNLEMLER

Madde 19
KAPASİTE OLUŞTURMA, EĞİTİM VE KAMU DUYARLILIĞI
1. Taraflar, çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme çabalarında kapasite  oluşturulmasının, yani kurumlaşma, eğitim ve yerel ve ulusal kapasitelerin  geliştirilmesinin öneminin bilincindedirler ve yerine göre:
 (a) yerel örgütlerin ve sivil toplum kuruluşların işbirliği ile yerel halkın özellikle de kadın   ve gençlerin başta yerel düzeyde olmak üzere her düzeyde tam katılımını sağlayarak;
(b) çölleşme ve kuraklık alanındaki eğitim ve araştırma kapasitesini ulusal düzeyde    güçlendirerek;
(c) ilgili teknoloji, yöntem ve tekniklerin daha etkin yayılmasını sağlamak üzere destek ve  yaygınlaştırma hizmetlerini kurarak ve/veya güçlendirerek ve kırsal kuruluş üyeleri ile  saha elemanlarını doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına ve korunmasına  yönelik katılımcı yaklaşımlar konusunda eğiterek;
(d) yerel halkın bilgi, know-how ve uygulamalarının kullanılmasını ve yayılmasını  mümkün olan her yerde teknik işbirliği programları ile hızlandırarak;
(e) çevresel açıdan duyarlı teknolojileri ve geleneksel tarım ve hayvancılık yöntemlerini  gerektiğinde modern sosyo-ekonomik koşullara uyarlayarak;
(f) yakıt olarak oduna bağımlılığı azaltmak üzere başta yenilenebilir enerji kaynakları  olmak üzere alternatif enerji kaynaklarının kullanımına uygun eğitim ve teknolojiyi  sağlayarak;
(g) etkilenen gelişmekte olan ülke Tarafların 16. madde uyarınca bilgi toplama, analiz ve  değişim alanlarındaki kapasitelerini güçlendirmek üzere, karşılıklı anlaşmaya göre  işbirliği yoluyla programlar geliştirerek ve uygulayarak;
(h) yeni beceriler geliştirecek eğitimin sağlanması da dahil olmak üzere, alternatif yaşam  biçimlerini yenilikçi yöntemlerle destekleyerek;
(i) kuraklık koşulları ve gıda üretimi konusunda erken uyarı bilgilerinin yayılmasına ve  kullanılmasına yönelik verilerin toplanması ve analizinden sorumlu personel, yönetici  ve karar vericileri eğiterek;
(j) mevcut ulusal kurumların ve yasal çerçevelerin daha etkin işletilmesi ve gereğinde  yenilerinin oluşturulmasının yanı sıra stratejik planlama ve yönetimi güçlendirerek; ve
(k) etkilenen gelişmekte olan ülke Tarafların kapasite oluşturma faaliyetlerini kültürel  değişim programları yoluyla ve uzun dönemli bir etkileşimli öğrenim ve araştırma  süreci çerçevesinde güçlendirerek kapasite oluşumunu teşvik edeceklerdir.
2.  Etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflar, diğer Tarafların ve yetkin hükümetler arası  örgütler ile ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliğiyle yerel ve ulusal düzeylerde mevcut  kapasite ve tesislerin disiplinler arası bir irdelemesini yapacak ve bunların güçlendirilme  potansiyellerini araştıracaklardır.
3.  Taraflar birbirleri ile işbirliği yaparak hükümetler arası örgütler ve sivil toplum  kuruluşları kanalıyla hem etkilenen hem de gerekirse etkilenmeyen ülke Taraflarda,  çölleşme ve kuraklığın neden ve etkilerinin ve bu Sözleşmenin amacına ulaşmasının  öneminin daha iyi kavranmasını sağlamak için kamu duyarlılığının arttırılmasına ve  halkın eğitimine yönelik programlar geliştirecek ve destekleyeceklerdir. Bu amaçla:
 (a) halka yönelik bilinçlendirme kampanyaları düzenleyecek;
(b) halkın ilgili bilgilere erişimini, eğitim ve bilinçlendirme faaliyetlerine yaygın halk  katılımını daimi bir temelde teşvik edecek;
(c) halkın duyarlılığının artmasına katkıda bulunan derneklerin kurulmasını  destekleyecek;
(d) mümkünse yerel dilde olmak üzere eğitsel ve kamu duyarlılığını arttırmaya yönelik  materyallerin geliştirilmesini ve değişimini sağlayacak, etkilenen gelişmekte olan ülke  Taraflarda eğitim ve bilinçlendirme programlarını uygulayan personelin eğitilmeleri  için uzmanlar görevlendirecek ve uzman değişimleri yapacak ve yetkin uluslararası  kuruluşların bünyesinde mevcut ilgili eğitim materyallerinden yararlanacak;
(e) etkilenen alanlardaki doğal kaynakların saptanmasına, korunmasına, sürdürülebilir  kullanım ve yönetimine ilişkin olarak etkilenen alanlardaki eğitim gereksinimlerini  belirleyecek, okullardaki müfredat programlarını geliştirecek, başta kızlar ve kadınlar  için olmak üzere herkese açık eğitim ve yetişkinler için okuma yazma (f) program ve  fırsatlarını ihtiyaca göre yaygınlaştıracak; ve
(f) çölleşme ve kuraklığa karşı bilinçlenme konusunu gerek eğitim sistemleriyle gerekse  derecesiz, yetişkinler için, açık veya uygulamalı eğitim programlarıyla bütünleştirmek  üzere disiplinler arası katılımcı programlar geliştireceklerdir.
4. Taraflar Meclisi, çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmek için bölgesel  eğitim ve öğretim merkezi ağlarını kuracak ve/veya güçlendirecektir. Söz konusu  ağlar,  bu amaçla kurulmuş veya görevlendirilmiş bir kurum tarafından koordine edilecek ve  gelişmekte olan etkilenen ülke Taraflar arasındaki programların uyumlu olması ve  deneyim alışverişi yapılabilmesi amacıyla bu ülkelerdeki bilimsel, teknik ve idari  personeli eğitecek, eğitim ve öğretimden sorumlu mevcut kurumları güçlendirecektir. Bu  ağların ilgili hükümetler arası örgütler ve sivil toplum kuruluşları ile yakın işbirliği  yapması sağlanarak, çalışmalarda tekrarlardan kaçınılacaktır.

Madde 20
MALİ KAYNAKLAR
1. Sözleşmenin amacına ulaşmasında finansman konusunun hayati önemi göz önüne  alınarak, Taraflar, çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmeye yönelik  programlara yeterli kaynakların tahsisi konusunda imkanları çerçevesinde her türlü  çabayı göstereceklerdir.
2.  Bu bağlamda gelişmiş ülke Taraflar, 7. madde uyarınca, diğer bölgelerdeki gelişmekte  olan etkilenen ülke Tarafları ihmal etmeden, etkilenen Afrika ülkesi Taraflara  öncelik verecek;  ve
(a) çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme programlarının  uygulanmasını desteklemek üzere hibe ve ayrıcalıklı koşullarla borç sağlanması  da  dahil olmak üzere  büyük mali kaynakları harekete geçirecek;
(b)  Küresel Çevre Kolaylığı (GEF) Kuruluş Senedinin ilgili hükümlerine uygun olarak   dört odak alanına ilişkin çölleşme ile ilgili faaliyetlerin mutabık kalınan maliyet         artışlarını karşılayacak yeni ve ek kaynakların GEF' den sağlanması da dahil olmak   üzere, yeterli ve öngörülebilir nitelikte mali kaynakların zamanında harekete   geçirilmesini destekleyecek;
(c) uluslararası işbirliği çerçevesinde teknoloji, bilgi ve know-how transferini  kolaylaştıracak; ve
(d) etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflar ile işbirliği içinde vakıflar, sivil toplum  örgütleri ve diğer özel sektör kuruluşlarından sağlanabilecekler de dahil olmak üzere  kaynakların harekete geçirilmesi ve kanalize edilmesini sağlayacak yenilikçi yöntem  ve teşvikleri ve bu çerçevede başta Afrika' dakiler olmak üzere etkilenen gelişmekte  olan ülke Tarafların dış borç yükünü azaltmak suretiyle finansman imkanlarını  arttıracak borç takası ve diğer yenilikçi yaklaşımları araştıracaklardır.
3. Etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflar, ulusal eylem programlarını uygulamak üzere  imkanları ölçüsünde yeterli kaynaklan harekete geçirmeyi taahhüt ederler.
4. Taraflar mali kaynakları harekete geçirirlerken tüm ulusal, iki taraflı ve çok taraflı fon  kaynak ve mekanizmalarından tam olarak yararlanacak ve bunların kalitatif olarak  iyileştirilmesine çalışacak ve bu çerçevede konsorsiyum, ortak program ve paralel  finansman imkanlarını kullanacak, sivil toplum kuruluşları da dahil olmak üzere özel  sektörün finansman kaynak ve mekanizmalarından yararlanmaya çalışacaklardır. Bu  amaçla Taraflar, 14. Madde uyarınca geliştirilen operasyonel mekanizmaları tam  olarak kullanacaklardır.
5. Çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmek için etkilenen gelişmekte olan  ülke Tarafların gereksindiği mali kaynakların harekete geçirilmesi için Taraflar:
(a) çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmeye tahsis edilmiş olan  kaynakları daha etkin ve verimli olarak kullanarak, başarılı ve aksayan yönlerini  belirleyerek, etkin kullanımlarını engelleyen faktörleri ortadan kaldırarak ve gerekirse  programları bu Sözleşmenin uzun dönemli entegre yaklaşımı çerçevesinde yeniden  yönlendirerek, söz konusu kaynakların yönetimini rasyonelleştirecek ve  güçlendirecek;
(b) bölgesel kalkınma bankaları ve fonları da dahil olmak üzere çok taraflı finansman  kuruluş ve fonlarının yönetim organlarında, başta Afrika' dakiler olmak üzere  etkilenen gelişmekte olan ülke Tarafların bu Sözleşmenin uygulanmasına hizmet eden  faaliyetlerinin ve özellikle bölgesel uygulama ekleri çerçevesinde ele alınan eylem  programlarının desteklenme-sine öncelik ve önem verecek; ve
(c) bölge ve alt-bölge düzeylerindeki işbirliğini; ulusal düzeydeki çabaları desteklemek  üzere güçlendirmenin yollarını araştıracaklardır.
6. Diğer Tarafların, çölleşmeyle ilgili bilgi, know-how ve teknikleri ve/veya mali kaynakları  etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflara gönüllü olarak sağlamaları teşvik edilmektedir.
7. Gelişmiş ülke Tarafların başta mali kaynaklar ve teknoloji transferine ilişkin  yükümlülükleri olmak üzere, Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine  getirmeleri, başta Afrika' dakiler olmak üzere etkilenen gelişmekte olan ülke Tarafların  Sözleşme çerçevesindeki yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmelerine yardımcı  olacaktır. Gelişmiş ülke Taraflar bu yükümlülüklerini yerine getirirlerken ekonomik ve  sosyal gelişme ve yoksullukla mücadelenin, başta Afrika' dakiler olmak üzere etkilenen  gelişmekte olan ülke Tarafların en öncelikli konuları olduğunu dikkate alacaklardır.

Madde 21
MALİ MEKANİZMALAR
1. Taraflar Meclisi, başta Afrika' dakiler olmak üzere gelişmekte olan ülke Tarafların bu  Sözleşmeyi uygulamalarına yönelik fonların maksimize edilmesi için mali mekanizmaların  geliştirilmesini teşvik edecektir. Bu amaçla Taraflar Meclisi, diğer hususların yanı sıra:
(a) Sözleşmenin ilgili hükümleri uyarınca yürütülen faaliyetler için gerekli fonların ulusal,  alt-bölgesel, bölgesel ve küresel düzeylerde sağlanmasını kolaylaştıran;
(b) 20. madde çerçevesinde çok kaynaklı finansman yaklaşım, mekanizma ve  düzenlemelerini ve bunların değerlendirilmesini destekleyen;
(c) ilgilenen Taraflara, ilgili hükümetler arası kuruluşlara ve sivil toplum kuruluşlarına,  bunlar arasındaki koordinasyonu kolaylaştırmak amacıyla, mevcut fon kaynakları ve  finansman biçimleri hakkında düzenli bilgiler sağlayan;
(d) finansman kaynaklarının etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflarda yerel düzeye etkin  ve hızlı bir biçimde kanalize edilmesi için, sivil toplum kuruluşlarının katılımını  gerektirenler de dahil olmak üzere, ulusal çölleşme ile mücadele fonları gibi  mekanizmaların oluşturulmasını kolaylaştıran; ve
(e) Sözleşmenin daha etkin uygulanmasını desteklemek üzere başta Afrika olmak üzere  bölge ve alt-bölge düzeylerinde mevcut fonları ve mali mekanizmaları güçlendiren
yaklaşım ve politikaları ele alarak benimseyecektir.
2. Taraflar Meclisi, ayrıca, Birleşmiş Milletler Sistemi içindeki çeşitli mekanizmalar ve çok  taraflı finanssal kuruluşlar vasıtasıyla, gelişmekte olan ülke Tarafların Sözleşme  çerçevesindeki yükümlülüklerini yerine getirmelerine yönelik faaliyetlerine ulusal, alt- bölgesel ve bölgesel düzeylerde destek sağlanmasını teşvik edecektir.
3. Etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflar, mevcut tüm mali kaynakların etkin kullanımını  sağlayacak olan ulusal kalkınma programlarıyla bütünleştirilmiş eşgüdüm mekanizmalarını  kullanacak, gerekirse bunları kuracak ve/veya güçlendireceklerdir. Ayrıca yeni mali  kaynaklar bulmak, programlar geliştirerek uygulamak ve yerel düzeydeki grupların mali  kaynaklara erişebilirliğini sağlamak üzere sivil toplum kuruluşlarını, yerel grupları ve özel  sektörü de içeren katılımcı süreçlerden yararlanacaklardır. Bu eylemler, yardımı  sağlayanlar tarafından yürütülecek geliştirilmiş bir koordinasyon ve esnek programlama ile  güçlendirilebilir.
4. Mevcut mali mekanizmaların etkinlik ve verimliliğini artırmak için, teknoloji transferi de  dahil olmak üzere hibe ve/veya ayrıcalıklı ve diğer koşullarla önemli miktarda mali  kaynakların harekete geçirilerek etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflara kanalize  edilmesini sağlayacak eylemleri desteklemek üzere, bu Sözleşmeyle bir Global  Mekanizma oluşturulmuştur. Söz konusu Global Mekanizma, Taraflar Meclisinin yetki ve  yönlendirmesi altında işleyecek ve ona karşı sorumlu olacaktır.
5. Taraflar Meclisi, ilk olağan toplantısında Global Mekanizmayı barındıracak bir örgütü  saptayacaktır. Taraflar Meclisi ve saptamış olduğu örgüt, bu Global Mekanizma tarafından,  diğer hususların yanı sıra:
(a) Sözleşmenin uygulanması amacıyla kullanılabilecek iki taraflı veya çok taraflı işbirliği  programlarının tanımlanarak envanterinin çıkarılmasını;
(b) yenilikçi finansman yöntemleri, mali yardım kaynakları ve ulusal düzeyde işbirliği  faaliyetlerinde koordinasyonun iyileştirilmesi konularında istek üzerine Taraflara  tavsiyelerde bulunulmasını;
(c) ilgilenen Taraflara, ilgili hükümetler arası kuruluşlara ve sivil toplum kuruluşlarına,  aralarında koordinasyonun kolaylaştırılması amacıyla mevcut fon kaynakları ve  finansman biçimleri konusunda bilgi sağlanmasını; ve
(d) Taraflar Meclisine ikinci olağan toplantısından başlayarak faaliyetleri hakkında bilgi  verilmesini
sağlamak üzere, Global Mekanizmanın çalışma usulleri üzerinde anlaşmaya varacaklardır.
6. Taraflar Meclisi ilk toplantısında, mümkün olduğunca mevcut bütçe ve insan gücü  kaynakları çerçevesinde kalmak suretiyle, Global Mekanizmanın idari işlemlerine ilişkin  gerekli düzenlemeleri, söz konusu Mekanizmayı barındırmak üzere saptamış olduğu  örgütle birlikte yapacaktır.
7. Taraflar Meclisi, 4. paragraf uyarınca kendisine karşı sorumlu olan Global Mekanizmanın  politikalarını, uygulamaya yönelik usullerini ve faaliyetlerini 7. madde hükümlerini  dikkate alarak üçüncü olağan toplantısında değerlendirecek ve bu değerlendirme  sonucunda gerekli gördüğü önlemleri alacaktır.

KISIM IV

KURUMLAR

Madde 22
TARAFLAR MECLİSİ
1.   İşbu Sözleşme ile bir Taraflar Meclisi kurulmuştur.
2. Taraflar Meclisi, Sözleşmenin en üst organıdır. Görev kapsamı çerçevesinde etkin  uygulama için gerekli kararları alacaktır. Özellikle de:
(a) ulusal, alt-bölgesel, bölgesel ve uluslararası düzeyde edinilen deneyimler ışığında ve  bilimsel ve teknolojik bilgilerdeki gelişmelere dayanarak, Sözleşmenin uygulanmasını  ve kurumsal düzenlemelerinin işlerliğini düzenli aralıklarla değerlendirecek;
(b) Taraflarca benimsenen önlemlere ilişkin bilgi değişimini destekleyecek ve   kolaylaştıracak, 26. madde uyarınca sunulacak bilginin iletileceği biçim ve takvimi  kararlaştıracak, raporları değerlendirecek ve bunlara göre tavsiyelerde bulunacak;
(c) Sözleşmenin uygulanması için gerekli gördüğü bağlı kuruluşları oluşturacak;
(d) bağlı kuruluşlarınca sunulan raporları değerlendirecek ve bu kuruluşlara rehberlik  edecek;
(e) gerek kendisinin gerekse bağlı kuruluşlarının iç tüzük ve mali kurallarını oybirliğiyle  kararlaştırarak kabul edecek;
(f) 30. ve 31 . maddeler uyarınca Sözleşme değişikliklerini kabul edecek;
(g) bağlı kuruluşları da dahil olmak üzere faaliyet programını ve bütçesini onaylayacak ve  bunların finansmanı için gerekli düzenlemeleri yapacak;
(h) gerektiğinde yetkin ulusal, uluslararası ve hükümetler arası kuruluşların ve sivil  toplum kuruluşlarının bilgi ve hizmetlerinden yararlanacak ve onlarla işbirliği  yapacak;
(i) tekrarları önlemek kaydıyla, ilgili diğer Sözleşmelerle ilişkileri destekleyecek ve  güçlendirecek; ve
(j) Sözleşmenin amacına ulaşması için gereken diğer işlevleri yerine getirecektir.
3.  Taraflar Meclisi, Sözleşmede öngörülen karar verme usulleri dışında kalan konulardaki  karar verme usullerini kapsayan kendi iç tüzüğünü ilk toplantısında kabul edecektir. Bu  tüzük belli kararların kabulü için gerekli çoğunluk oylarının belirlenmesini de içerebilir.
4.  Taraflar Meclisinin ilk toplantı çağrısı 35. maddede belirtilen geçici Sekretarya tarafından  yapılacak ve Taraflar Meclisi Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra en geç bir yıl  içinde toplanacaktır. Taraflar Meclisince aksine karar alınmadığı takdirde ikinci, üçüncü  ve dördüncü olağan toplantılar yılda bir yapılacak, dördüncüden sonraki olağan toplantılar  ise iki yılda bir düzenlenecektir.
5. Taraflar Meclisinin olağanüstü toplantıları ya Taraflar Meclisinin olağan toplantısında  kararlaştırılacak veya herhangi bir Tarafın yazılı talebi üzerine, talebin Daimi Sekretarya  tarafından Taraflara duyurulmasını izleyen üç ay içinde Tarafların en az üçte birince  desteklenmesi halinde yapılabilecektir.
6. Taraflar Meclisinin her olağan toplantısında bir Başkanlık Divanı seçilecektir. Başkanlık  Divanının yapısı ve işlevleri iç tüzükle belirlenecektir. Başkanlık Divanı üyelerinin  seçiminde, eşit coğrafi dağılım unsuruna ve başta Afrika olmak üzere etkilenen ülke  Tarafların yeterli düzeyde temsiline dikkat edilecektir
7.  Birleşmiş Milletler, Birleşmiş Milletlerin ihtisas kuruluşları ve Sözleşmede Taraf olmayan  Birleşmiş Milletler üyesi Devletler ve nezdindeki gözlemciler Taraflar Meclisinin  toplantılarında gözlemci sıfatı ile temsil edilebilirler. Ulusal veya uluslararası olsun ya da  hükümet veya sivil toplum kuruluşu olsun, Sözleşme ile kapsanan konularda vasıf sahibi  herhangi bir kuruluş, Taraflar Meclisinin bir toplantısında gözlemci olarak temsil edilme  talebini Daimi Sekretaryaya bildirdiği takdirde, Tarafların en az üçte birince itiraz  edilmedikçe toplantıya kabul edilebilir. Gözlemcilerin kabul ve katılımları Taraflar  Meclisince kabul edilen iç tüzüğe tabi olacaktır.
8.  Taraflar Meclisi, 16. maddenin (g) paragrafı, 17. maddenin 1 (c) paragrafı ve 18. maddenin  2 (b) paragrafı ile ilgili bilgileri, bu konularda uzmanlığı bulunan yetkin ulusal veya  uluslararası kuruluşlardan isteyebilir.

Madde 23
DAİMİ SEKRETERYA
1.  İşbu Sözleşme ile bir Daimi Sekreterya kurulmuştur.
2.  Daimi Sekreteryanın görevleri:
(a) Sözleşme uyarınca kurulan Taraflar Meclisinin ve bağlı kuruluşlarının toplantıları için  gerekli düzenlemeleri yapmak ve gereken hizmetleri sunmak;
(b) kendisine sunulan raporları toplamak ve iletmek;
(c) başta Afrika' dakiler olmak üzere etkilenen gelişmekte olan ülke Taraflara, talepleri  halinde, Sözleşmeye göre istenilen bilgilerin toplanmasında ve iletilmesinde yardım  sağlanmasını kolaylaştırmak;
(d) diğer uluslararası kuruluş ve sözleşmelerin Sekretaryalarıyla kendi faaliyetleri arasında  koordinasyon kurmak;
(e) taraflar Meclisinin yönlendiriciliğinde, görevlerinin etkin bir biçimde yerine  getirilmesi için gerekli olan idari işlem ve akitleri yapmak;
(f) bu Sözleşme çerçevesindeki görevlerinin yürütülmesine ilişkin raporları hazırlayarak  Taraflar Meclisine sunmak; ve
(g) Taraflar Meclisince kararlaştırılan diğer Sekreterya işlevlerini yerine getirmektir.
3.  Taraflar Meclisi, ilk toplantısında bir Daimi Sekreterya atayacak ve çalışması için gerekli  düzenlemeleri yapacaktır.

Madde 24
BİLİM VE TEKNOLOJİ KOMİTESİ
1.  Çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletmeye ilişkin bilimsel ve teknolojik  konularda Taraflar Meclisine bilgi sağlamak ve tavsiyelerde bulunmak üzere, işbu  Sözleşme ile Taraflar Meclisinin bağlı kuruluşu statüsünde bir Bilim ve Teknoloji  Komitesi kurulmuştur. Komite, Taraflar Meclisinin olağan toplantıları ile aynı zamanda  toplanacak, disiplinler arası bir niteliğe sahip olacak ve tüm Tarafların katılımına açık  olacaktır. Komite, ilgili uzmanlık alanlarında yetkin olan hükümet temsilcilerinden  oluşacaktır. Taraflar Meclisi ilk toplantısında komitenin görev tanımına karar verecektir.
2.  Taraflar Meclisi ilgili konularda uzmanlık ve deneyim sahibi bağımsız uzmanların bir  listesini tutacak ve güncelleştirecektir. Liste, disiplinler arası bir yaklaşım ve geniş coğrafi  temsil gereksinimi göz önüne alınarak, Taraflarca yazılı olarak gösterilen adaylara  dayandırılacaktır.
3.  Taraflar Meclisi, bilim ve teknoloji alanlarındaki çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın  etkilerini hafifletmeyle ilgili en son duruma ilişkin belli konularda Komite kanalıyla  kendisine bilgi sunmak ve tavsiyelerde bulunmak üzere, gerektiğinde özel görev  panelleri oluşturabilir. Bu paneller, yukarıda belirtilen listeden disiplinler arası yaklaşım  ve geniş coğrafi temsil esasları gözetilerek seçilen uzmanlardan oluşur. Bilimsel niteliğe  ve uygulama deneyimine sahip olan bu uzmanlar, Komitenin önerisi üzerine Taraflar  Meclisince atanırlar. Taraflar Meclisi, söz konusu panellerin görev tanımını ve çalışma  usullerini belirler.

Madde 25
KURUM  VE KURULUŞLAR ARASINDA İLİŞKİLER AĞI
1.   Bilim ve Teknoloji Komitesi, Taraflar Meclisinin gözetiminde, mevcut ilişki ağları ile  ağın birimlerini oluşturmaya hazır kurum ve kuruluşların belirlenmesine ilişkin bir  araştırma ve değerlendirme yapacaktır. Böyle bir ilişkiler ağı, Sözleşmenin  uygulanmasına destek sağlayacaktır.
2.   1. paragrafta sözü edilen bu araştırma ve değerlendirme sonucunda Bilim ve Teknoloji  Komitesi, 16-19. maddelerde belirtilen konuların etkin bir biçimde ele alınmasını  sağlamak üzere yerel, ulusal ve diğer düzeylerdeki birimler arasında bir ağ  oluşturulmasına ve güçlendirilmesine ilişkin yöntemler konusunda Taraflar Meclisine  tavsiyelerde bulunacaktır.
3.    Bu tavsiyeleri göz önüne alarak Taraflar Meclisi:
(a)  ağ için en uygun ulusal, alt-bölgesel, bölgesel ve uluslararası birimleri tanımlayarak,  uygulamaya dönük işlemler ve zamanlama konusunda tavsiyelerde bulunacak; ve
(b)  böyle bir ağı her düzeyde güçlendirmeye ve kolaylaştırmaya en uygun olan birimleri  tanımlayacaktır.
KISIM V

USULLER:

Madde 26:
BİLGİ İLETİŞİMİ
1.  Taraflardan her biri, Taraflar Meclisinin olağan toplantısında görüşülmek üzere,  Sözleşmeyi uygulamak için aldığı önlemler konusunda bir raporu Daimi Sekretarya  vasıtasıyla Taraflar Meclisine iletecektir. Taraflar Meclisi, bu raporların sunulma takvim  ve biçimini belirleyecektir.
2.   Etkilenen ülke Taraflar 5. madde uyarınca saptanan stratejilere ve bunların uygulanmasına  ilişkin bir açıklama sunacaklardır.
3.  9-15. maddeler uyarınca ulusal eylem programları uygulayan etkilenen ülke Taraflar,  programlarına ve bunların uygulanmalarına ilişkin ayrıntılı bir açıklama sunacaklardır.
4.  Herhangi bir etkilenen ülke Taraflar grubu, eylem programları çerçevesinde alt-bölge  ve/veya bölge düzeyinde alınan önlemlerle ilgili ortak bir bildiri hazırlayabilir.
5.   Gelişmiş ülke Taraflar, Sözleşme çerçevesinde sağladıkları veya sağlamakta oldukları  mali kaynaklarla ilgili bilgiler de dahil olmak üzere, eylem programlarının hazırlanmasına  ve uygulanmasına yardımcı olmak için aldıkları önlemler hakkında bilgi vereceklerdir.
6.  1-4. paragraflar uyarınca sunulan bilgiler, Daimi Sekretarya tarafından en kısa sürede  Taraflar Meclisine ve ilgili bağlı kuruluşuna iletilecektir.
7.   Taraflar Meclisi, Afrika' dakiler başta olmak üzere etkilenen ülke Tarafların talebi  üzerine, gerek bu madde uyarınca bilgi toplanması ve iletilmesi gerekse eylem  programlarının teknik ve mali gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla teknik ve mali  destek sağlanmasını kolaylaştıracaktır.

Madde 27:
UYGULAMA SORUNLARININ ÇÖZÜMÜ İÇİN ÖNLEMLER

Taraflar Meclisi, Sözleşmenin uygulanmasında ortaya çıkabilecek sorunların çözümü için gereken işlemleri ve kurumsal mekanizmaları görüşerek kabul edecektir.

 

Madde 28:
UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMLENMESİ
1. Taraflar, Sözleşmenin uygulanmasına veya yorumlanmasına ilişkin uyuşmazlıkları  aralarında görüşmeler yoluyla veya kendi seçecekleri diğer barışçı yöntemlerle  çözeceklerdir.
2.  Bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü olmayan bir Taraf, Sözleşmeyi onaylama, kabul  etme, uygun görme veya Sözleşmeye katılma aşamasında veya daha sonra herhangi bir  zamanda, Yediemine sunulacak yazılı bir senet ile Sözleşmenin uygulanması ve  yorumlanması konusunda herhangi bir uyuşmazlık halinde, aynı yükümlülüğü kabul  eden bir Taraf ile ilgili olarak,
(a)  Taraflar Meclisince en kısa zamanda bir ekte tespit edilecek usullere göre tahkim  ve/veya
(b)  uyuşmazlığın Uluslararası Adalet Divanına götürülmesi
yollarından birini veya her ikisini birden uyuşmazlığın çözümlenme yöntemi olarak kabul ettiğini bildirebilir.
3.    Bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü olan bir Taraf, 2 (a) paragrafında belirtilen usuller  çerçevesinde tahkim için benzer bir bildirimde bulunabilir.
4.  Paragraf 2 uyarınca yapılan bir bildirim, süresinin bitimine kadar veya feshine ilişkin  yazılı ihbarın Yediemine verilmesinden üç ay sonraya kadar yürürlükte kalacaktır.
5.  Uyuşmayan Taraflar aksine bir anlaşmaya varmadıkça, bir bildirimin süresinin sona  ermesi, fesih ihbarı veya yeni bir bildirimin yapılması hakem kuruluna veya Uluslararası  Adalet Divanına intikal etmiş bir davayı herhangi bir şekilde etkilemez.
6.   Eğer bir uyuşmazlığın Tarafları paragraf 2 uyarınca aynı usulü veya herhangi bir usulü  kabul etmemişlerse ve bir Tarafın diğerine aralarında bir uyuşmazlık olduğuna dair  yazılı  ihbarından itibaren oniki ay içerisinde uyuşmazlığı çözememişlerse, Taraflardan  birinin talebi üzerine uyuşmazlık, Taraflar Meclisinin en kısa sürede bir ekte tespit  edeceği usullere göre uzlaşmaya götürülecektir.

Madde 29:
EKLERİN STATÜSÜ
1.   Ekler Sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır ve aksi açıkça belirtilmediği sürece Sözleşmeye  yapılan göndermeler eklerine de yapılmış sayılırlar.
2. Taraflar eklerin hükümlerini, bu Sözleşme maddeleri çerçevesindeki hak ve  yükümlülüklerine uygun bir biçimde yorumlayacaklardır.

Madde 30:
SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ
1.   Herhangi bir Taraf, Sözleşmede değişiklik yapılmasını önerebilir.
2.  Sözleşme değişiklikleri, Taraflar Meclisinin olağan toplantısında kabul edilir. Önerilen  değişiklik metni, kabulüne sunulacağı toplantı tarihinden en az altı ay önce Daimi  Sekretarya tarafından Taraflara iletilir. Daimi Sekretarya değişiklik önerilerini  Sözleşmeyi imza edenlere de iletecektir.
3. Taraflar, Sözleşmedeki herhangi bir değişiklik önerisi karşısında oybirliği ile karara  varmak üzere her çabayı göstereceklerdir. Oybirliğinin sağlanması için bütün çabalara  rağmen mutabakat sağlanamamışsa, son çare olarak değişiklik toplantıda hazır  bulunan ve oy veren Tarafların üçte iki çoğunluğu ile kararlaştırılacaktır.  Kararlaştırılan değişiklik Daimi Sekretarya tarafından Yediemine iletilecek ve  Tarafların onay, kabul, uygun görüş ve katılmasına sunulmak üzere Yediemince  dağıtımı yapılacaktır.
4.  Bir değişikliğe ilişkin onay, kabul, uygun görüş ve katılma senetleri Yediemine tevdi  edilirler. 3. paragraf uyarınca kararlaştırılan bir değişiklik, kabul eden Taraflar için,  kararlaştırıldığı tarihteki Sözleşme Taraflarının en az üçte ikisinin onay, kabul, uygun  görüş ve katılma senetlerinin Yediemince alındığı tarihi izleyen doksanıncı günde  yürürlüğe girecektir.
5.   Değişiklik, diğer herhangi bir Taraf için, bu Tarafın Yediemine söz konusu değişikliğe  ilişkin onay, kabul veya uygun görüş ve katılma senedini verdiği tarihi izleyen  doksanıncı günde yürürlüğe girecektir.
6.  Bu madde ve 31. maddede geçen "hazır bulunan ve oy veren Taraflar" deyimi, hazır  bulunan ve olumlu veya olumsuz oy kullanan Tarafları ifade etmektedir.

Madde 31:
EKLERİN KABULÜ VE DEĞİŞTİRİLMESİ
1.    Sözleşmeye ek ilaveleri ve eklerdeki değişiklikler, Sözleşmede değişiklik yapılmasına  dair 30. maddede öngörülen usule uygun olarak önerilir ve kabul edilirler. Sözleşmeye  bölgesel uygulama eki ilavesi veya bölgesel uygulama eklerinde değişiklik  yapılmasıyla ilgili olarak yukarıdaki maddede belirtilen çoğunluk hükmü, ilgili  bölgeden hazır bulunan ve oy veren Tarafların üçte iki çoğunluğunu da içerecektir. Bir  ekin kabulü veya değiştirilmesi, Yediemin tarafından tüm Taraflara iletilecektir.
2.  Sözleşmeye bölgesel uygulama eki ilavesi veya bölgesel uygulama eklerinde değişiklik  yapılması dışında kalan ve 1. paragrafa uygun olarak kabul edilen ekler veya eklerdeki  değişiklikler, Sözleşmenin tüm Tarafları için Yedieminin söz konusu ek veya  değişikliğin kabulünü Taraflara bildirdiği tarihten altı ay sonra yürürlüğe girecektir;  ancak, bu süre içinde Yediemine yazılı olarak söz konusu ek veya değişikliği kabul  etmediğini bildirmiş olan Taraflar müstesnadır. Bu ek veya değişiklikler, kabul  etmediklerine ilişkin bildirimlerini geri alan Taraflar için, bu geri alma bildiriminin  Yediemine ulaştığı tarihi izleyen doksanıncı günde yürürlüğe girecektir.
3.  1. paragrafa uygun olarak kabul edilmiş olan ilave bir bölgesel uygulama eki veya  herhangi bir bölgesel uygulama ekinde yapılan değişiklikler, aşağıda belirtilen  istisnalar dışında, bu ek veya değişikliğin kabulünün Yediemin tarafından Taraflara  bildirildiği tarihten altı ay sonra Sözleşmenin tüm Tarafları için yürürlüğe girecektir.  Söz konusu istisnalar şunlardır:
(a)  Yukarıda belirtilen altı ay içinde Yediemine yazılı olarak o bölgesel uygulama  ekinin ilavesini veya o bölgesel uygulama ekinde yapılan değişikliği kabul  etmediğini bildirmiş olan Taraflar, Kabul etmeme bildirimini geri alan Taraflar için  söz konusu ek veya değişiklikler, kabul etmeme bildiriminin geri alındığına dair  bildirimin Yediemine ulaşma tarihini izleyen doksanıncı günde yürürlüğe  girecektir.
(b)  Bölgesel uygulama eki ilavesi veya bunlardaki bir değişiklik için 34. maddenin   4. paragrafına göre beyanda bulunmuş olan herhangi bir Taraf için söz konusu   ek veya değişiklik, buna ilişkin onay, kabul, uygun görme veya katılma  bildiriminin Yediemine tevdi tarihini izleyen doksanıncı günde yürürlüğe  girecektir.
4.  Bir ekin veya ekte yapılan değişikliğin kabulünün Sözleşmede değişiklik gerektirmesi  halinde, bu ek veya ekte yapılan değişiklik Sözleşmedeki değişikliğin yürürlüğe  girmesinden önce geçerli olmayacaktır.

Madde 32:
OY HAKKI
1.  2. paragrafta belirtilen durum dışında, Sözleşme Taraflarından her birinin bir oyu  bulunacaktır.
2.  Bölgesel ekonomik entegrasyon örgütleri kendi ehliyetleri dahilindeki konularda,  Sözleşmeye Taraf olan üye Devletlerin sayısı kadar oy hakkına sahiptirler. Bu tür bir  örgütün üyesi olan herhangi bir Devlet oy hakkını kullanmışsa örgütün oy hakkı  ortadan kalkar, keza örgüt oy hakkını kullanırsa üyelerin oy kullanma hakkı kalmaz.

 

KISIM VI:
SON HÜKÜMLER

Madde 33:
İMZA
Bu Sözleşme 14–15 Ekim 1994 tarihlerinde Paris'te Birleşmiş Milletlere veya Birleşmiş Milletlerin herhangi bir uzman kuruluşuna üye veya Uluslararası Adalet Divanı Statüsüne Taraf olan Devletlerin ve bölgesel ekonomik entegrasyon örgütlerinin imzasına açılacaktır. Bu tarihten sonra 13 Ekim 1995' e kadar Birleşmiş Milletlerin New York'taki merkezinde imzaya açık tutulacaktır.
Madde 34:
ONAY, KABUL, UYGUN GÖRME VE KATILMA
1. Sözleşme, Devletlerin ve bölgesel ekonomik entegrasyon örgütlerinin onay, kabul,  uygun görme ve katılmalarına tabidir. Sözleşme, imzadan kaldırılmasının ertesi  gününden itibaren katılıma açık tutulacaktır. Onay, kabul, uygun görme ve  katılma  bildirimleri Yediemine teslim edilecektir.
2.  Üye Devletlerinin hiç biri Sözleşmeye Taraf olmayan bir bölgesel ekonomik  entegrasyon örgütü Sözleşmeye Taraf olduğu takdirde; Sözleşmeden doğan tüm  yükümlülüklerden sorumlu tutulacaktır. Bu tür bir örgüte üye bir veya birkaç Devletin  de Sözleşmeye Taraf olması halinde ise, örgüt ve üye Devletler Sözleşmeden doğan  yükümlülüklerin yerine getirilmesinde her birinin sorumluluğunun ne olduğuna karar  vereceklerdir. Böyle durumlarda örgüt ile üye Devletler, Sözleşmeden doğan haklarını  aynı anda kullanamazlar.
3.  Bölgesel ekonomik entegrasyon örgütleri onay, kabul, uygun görme ve katılma  senetlerinde, Sözleşmeyle düzenlenen konularda ne derece yetkili olduklarını belirtmek  zorundadırlar. Bu yetkilerde önemli bir değişiklik olması halinde, durumun Taraflara  duyurulması için Yediemini derhal bilgilendireceklerdir.
4.  Herhangi bir Taraf onay, kabul, uygun görme veya katılma senedinde, ilave edilecek  herhangi bir bölgesel uygulama ekinin veya herhangi bir bölgesel uygulama ekinde  yapılacak değişikliklerin, ancak buna ilişkin bir onay, kabul, uygun görme veya  katılma senedinin tevdi edilmesinden sonra kendisi açısından yürürlüğe gireceğini  beyan edebilir.

Madde 35:
ARA DÜZENLEMELER
23. maddede belirtilen Sekretarya fonksiyonları, Taraflar Meclisinin ilk toplantısı tamamlanıncaya kadar Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 22 Aralık 1992 tarihli ve 471188 sayılı kararı ile geçici olarak oluşturulan Sekretarya tarafından yürütülecektir.

Madde 36:
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ
1.  Sözleşme, ellinci onay, kabul, uygun görme veya katılma senedinin tevdi tarihini izleyen  doksanıncı günde yürürlüğe girecektir.
2.  Ellinci onay, kabul, uygun görme veya katılma senedinin tevdi edilmesinden sonra  Sözleşmeyi onaylayan, kabul eden, uygun gören veya Sözleşmeye katılan her bir  Devlet veya bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü için Sözleşme, bu Devlet veya  bölgesel ekonomik entegrasyon örgütünün onay, kabul, uygun görme veya katılma  senedini tevdi ettiği tarihi izleyen doksanıncı günde yürürlüğe girecektir.
3.  1. ve 2. paragrafların amacı açısından, bir bölgesel ekonomik entegrasyon örgütü  tarafından tevdi edilen bir senet, bu örgütün üyesi olan Devletler tarafından tevdi  edilmiş olan senetlere ilave olarak sayılmayacaktır.

 

Madde 37:
ÇEKİNCELER

Bu Sözleşmeye çekince konulamaz.

Madde 38:
ÇEKİLME
1.  Herhangi bir Taraf, Sözleşmenin kendisi açısından yürürlüğe girişinden itibaren üç yıl  geçtikten sonra herhangi bir zamanda, Yediemine yazılı bildirimde bulunarak  Sözleşmeden çekilebilir.
2.  Böyle bir çekilme, bildirimin Yediemine ulaşma tarihinden itibaren bir yıl dolduktan  sonra veya bu tarihten daha geç ise çekilme bildiriminde belirtilen tarihte geçerli  olacaktır.

Madde 39:
YEDİEMİN
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Sözleşmenin Yedieminidir.

Madde 40:
ASIL METİNLER
Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinlerinin her biri eşit olarak asıl olan bu Sözleşmenin orijinali, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine tevdi edilecektir.
ŞAHADET MAKAMINDA, usulü dairesinde yetkilendirilen aşağıdaki imza sahipleri işbu Sözleşmeyi imzalamışlardır.
İŞBU SÖZLEŞME bin dokuz yüz doksan dört yılı Haziran ayının 17' nci günü Paris' te düzenlenmiştir.

EK  I
AFRİKA İÇİN BÖLGESEL UYGULAMA EKİ:
Madde 1:
KAPSAM
Bu Ek, Tarafların hepsini ilgilendirmek üzere, Sözleşmeye ve özellikle de Sözleşmenin 7. maddesine uygun olarak Afrika' nın kurak, yarı kurak ve yarı nemli kıraç alanlarında çölleşmeyle mücadele etmek ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletmek amacıyla, Afrika' ya uygulanmak için hazırlanmıştır.

Madde 2:
AMAÇ
Bu Ekin amacı, Afrika' da ulusal, alt-bölgesel ve bölgesel düzeylerde ve Afrika'nın özel koşullarını göz önüne alarak:
(a)  Sözleşmenin ilgili hükümlerine uygun olarak, gelişmiş ülke Tarafların sağladıkları  yardımların süreç ve niteliği dahil olmak üzere, önlemlerin ve düzenlemelerin  belirlenmesi;
(b)  Sözleşmenin Afrika' ya özgü koşulları ele alacak şekilde etkin ve pratik bir şekilde  uygulanmasının sağlanması; ve
(c)  Afrika' nın kurak, yarı kurak ve yarı nemli olan alanlarında çölleşmeyle mücadele  ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletmeye ilişkin işlem ve etkinliklerin teşvik  edilmesidir.

Madde 3:
AFRİKA BÖLGESİNİN ÖZEL KOŞULLARI
Taraflar, Sözleşme dahilindeki yükümlülüklerini yerine getirirlerken, bu Ekin uygulanması sürecinde Afrika'nın aşağıda belirtilen özel koşullarını göz önüne alan temel bir yaklaşımı benimseyeceklerdir:
(a)  kurak, yarı kurak ve yarı nemli alanların yüksek oranı;
(b)  çölleşmeden ve sık tekrarlanan şiddetli kuraklıktan olumsuz yönde etkilenen önemli  sayıda ülke ve halk;
(c)  etrafı karayla çevrili olan etkilenen ülkeler sayısının çokluğu;
(d)  etkilenen ülkelerin çoğunda hüküm süren yaygın yoksulluk, bunlar arasında en az  gelişmiş olan ülkelerin sayısının çokluğu ve bu ülkelerin kalkınma hedeflerine  ulaşmak için hibe veya ayrıcalıklı şartlarla ödünç para şeklinde dış yardıma önemli  ölçüde ihtiyaç duymaları;
(e)  bozulan ve dalgalanan ticaret hadleri, dış borçlanma ve politik istikrarsızlıkla daha da  kötüleşen ve iç, bölgesel ve uluslararası göçlere neden olan zor sosyo-ekonomik  şartlar;
(f)  halkların yaşamak için ağırlıklı olarak doğal kaynaklara bel bağlamalarının yanı sıra  demografik eğilim ve faktörlerin, zayıf bir teknolojik tabanın ve sürdürülebilir  nitelikte olmayan üretim uygulamalarının da etkisiyle kaynakların ciddi ölçülerde  bozulması;
(g)  kurumsal ve yasal çerçevelerin yetersizliği, zayıf altyapı tabanı, yetersiz bilimsel,  teknik ve eğitsel kapasiteler sonucunda büyük bir kapasite oluşturma ihtiyacının  doğması; ve
(h)  etkilenen Afrika ülkelerinin ulusal kalkınma önceliklerinde çölleşmeyle mücadele  ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletme yönündeki eylemlerin merkezi rolü.
Madde 4:
AFRİKA ÜLKESİ TARAFLARIN TAAHHÜT VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
1.  Afrika ülkesi Taraflar, her biri kendi imkanlarına göre:
 (a)   yoksulluğu ortadan kaldırmak için gösterdikleri çabalarda, çölleşmeyle mücadele    ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletmeyi temel bir strateji olarak benimsemeyi;
 (b)   çölleşmeyle mücadele ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletme program ve     etkinliklerinde bölgesel işbirliği ve bütünleşmeyi, bağımsızlık ve karşılıklı     çıkara dayalı bir dayanışma ve ortaklık ruhuyla güçlendirmeyi;
 (c)  çölleşme ve kuraklıkla ilgili mevcut kurumları rasyonelleştirmeyi ve    güçlendirmeyi, yerine göre mevcut diğer kurumları daha etkinleştirmek ve    kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlamak için bu kurumların katılımını   sağlamayı;
 (d)  kendi aralarında uygun teknoloji, bilgi, know-how ve uygulamaları kapsayan    bilgilerin alışverişini teşvik etmeyi; ve
(e)  çölleşme ve/veya kuraklık nedeniyle bozulmuş alanlarda kuraklığın etkilerini   hafifletmek için beklenmedik durum planları oluşturmayı yükümlenirler.
2.  Etkilenen Afrika ülkesi Taraflar, Sözleşmenin 4. ve 5. maddelerinde belirtilen genel ve  özel yükümlülükler dahilinde:
 (a)  kendi ulusal bütçelerinden, ulusal şartlar ve imkanlarla uyumlu ve Afrika'nın   çölleşme ve/veya kuraklık olgusuna verdiği yeni önceliği yansıtan uygun mali   tahsisleri yapmayı;
(b)  daha fazla ademi merkeziyetçilik ve kaynak tasarrufuna yönelik olarak halen   devam eden reformları sürdürmeyi ve güçlendirmeyi, yerel halk ve toplulukların  katılımını artırmayı; ve
 (c)  yeni ve ek ulusal finansman kaynaklarını belirleyerek harekete geçirmeyi, yerel   finansman kaynaklarını harekete geçirecek mevcut ulusal imkan ve araçları    öncelikli olarak çoğaltmayı hedefleyeceklerdir.

Madde 5:
GELİŞMİŞ ÜLKE TARAFLARIN TAAHHÜT VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
1.  Gelişmiş ülke Taraflar, Sözleşmenin 4., 6. ve 7. maddeleri dahilindeki yükümlülüklerini  yerine getirirlerken, etkilenen Afrika ülkesi Taraflara öncelik tanıyacaklar ve bu  bağlamda:
 (a)  yoksulluğun ortadan kaldırılmasını merkezi bir strateji olarak benimsemelerini göz önüne alarak, diğer hususların yanı sıra, karşılıklı olarak mutabık kalındığı üzere ve ulusal politikalara uygun olarak finanssal ve/veya diğer kaynaklara erişimlerini sağlamak ve/veya kolaylaştırmak ve uygun çevre teknoloji, ve know-how' ını transfer etmelerini ve uyarlamalarını ve bunlara erişmelerini teşvik ve finanse etmek ve/veya finansmanını kolaylaştırmak suretiyle çölleşmeyle mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme çabalarında onlara yardımcı olacak;
(b)  çölleşmeyle mücadele ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletme amacıyla önemli  kaynakların tahsisini sürdürecek ve/veya bu kaynakları artıracak; ve
(c)  çölleşmeyle mücadele ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletme amacıyla  kurumsal çerçevelerini, bilimsel ve teknik imkanlarını, bilgi derleme ve analizini,  araştırma ve geliştirme çalışmalarını iyileştirmelerine imkan vermek üzere kapasitelerini güçlendirmelerine yardımcı olacaklardır.
2.  Diğer ülke Taraflar, gönüllü olarak, etkilenen Afrika ülkesi Taraflara çölleşmeye ilişkin  teknoloji, bilgi ve know-how ve/veya finansman kaynakları temin edebilirler. Bu bilgi,  know-how ve tekniklerin transferi uluslararası işbirliği ile kolaylaştırılır.

Madde 6:
SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN
STRATEJİK PLANLAMA ÇERÇEVESİ
1.  Ulusal eylem programları, etkilenen Afrika ülkesi Taraflarda sürdürülebilir kalkınmanın  sağlanması için ulusal politikaların formülasyonu şeklindeki daha geniş kapsamlı bir  sürecin merkezi ve ayrılmaz bir parçasını teşkil edecektir.
2. Yerel halk ve toplulukların azami ölçüde katılımına imkan veren esnek planlamalı bir  stratejiye rehberlik etmek üzere, hükümetin uygun kademelerini, yerel halkları,  toplulukları ve sivil toplum kuruluşlarını içeren bir danışma ve katılım süreci  başlatılacaktır. Etkilenen Afrika ülkesi Tarafın isteği üzerine bu sürece iki taraflı ve  çok  taraflı yardım kuruluşları da dahil edilebilir.
Madde 7:
EYLEM PROGRAMLARININ HAZIRLANMA TAKVİMİ
Bu Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden önce Afrika ülkesi Taraflar, gerekirse uluslararası topluluğun diğer üyeleriyle işbirliği yaparak, Sözleşmenin ulusal, alt bölgesel ve bölgesel eylem programlarının hazırlanmasına ilişkin hükümlerini geçici olarak mümkün olduğu ölçüde uygulayacaklardır.
Madde 8:
ULUSAL EYLEM PROGRAMLARININ İÇERİĞİ
1.  Sözleşmenin 10. maddesine uygun olarak ulusal eylem programlarının genel  stratejisinde,  katılım mekanizmalarına ve yoksulluğu ortadan kaldırma stratejilerinin çölleşmeyle  mücadele ve kuraklığın etkilerini hafifletme çalışmalarıyla bütünleştirilmesine dayalı  olarak, etkilenen alanlar için entegre yerel kalkınma programları ön plana alınacaktır.  Programlarda yerel makamların kapasitelerinin güçlendirilmesi ve yerel halk, topluluk ve  grupların aktif katılımının sağlanması hedeflenecek, eğitim ve öğretim, uzmanlığı  kanıtlanmış olan sivil toplum kuruluşlarının harekete geçirilmesi ve merkezi olmayan  resmi kurumların güçlendirilmesi vurgulanacaktır.
2.  Ulusal eylem programları, yerine göre aşağıdaki genel özellikleri içereceklerdir:
(a)  ulusal eylem programlarının geliştirilme ve uygulanmasında, sosyal, ekonomik  ve ekolojik koşulları göz önüne alarak çölleşmeyle mücadele ve/veya kuraklığın  etkilerini hafifletme konusundaki geçmiş tecrübelerin kullanılması;
(b)  çölleşmeye ve/veya kuraklığa yol açan faktörlerin, mevcut ve ihtiyaç duyulan  kaynak ve kapasitelerin belirlenmesi, bu olgularla mücadele etmek ve/veya  sonuçlarını hafifletmek için gerekli politikaların, kurumsal ve diğer yanıt ve  önlemlerin oluşturulması; ve
(c)  kadınlar, çiftçilik ve otlaklardan yararlananlar da dahil olmak üzere yerel halk  ve toplulukların katılımının artırılması ve yönetimde onlara daha fazla sorumluluk  aktarılması.
3.  Ulusal eylem programları, yerine göre aşağıdaki hususları da kapsamalıdır:
(a)  yoksulluğu ortadan kaldırmak amacıyla ekonomik ortamı iyileştirecek önlemler;
(i)  -  tarım ve hayvancılık ürünleri için pazar oluşturarak,
-  yerel gereksinimlere uygun mali enstrümanlar yaratarak,
-  tarımda çeşitliliği ve tarımsal girişimleri teşvik ederek, ve
-  tarım benzeri veya tarım dışı türden ekonomik faaliyetleri geliştirerek,
özellikle topluluğun en yoksul üyelerinin gelir ve istihdam imkanlarının artırılması;

(ii)  -  üretken yatırım ve üretim araçlarına erişim için teşvikleri ve
-  büyümeyi teşvik eden fiyat ve vergi politikaları ile ticari uygulamaları
yaratarak kırsal ekonomilerin uzun dönemli beklentilerinin iyileştirilmesi;

(iii) arazi üzerindeki nüfus baskısını azaltacak nüfus ve göç politikalarının
 belirlenmesi ve uygulanması; ve

(iv) gıda güvenliği amacıyla kuraklığa dayanıklı bitkilerin ve entegre kuru tarım
 sistemlerinin kullanılmasının teşvik edilmesi.
(b)  doğal kaynakları koruyacak önlemler;
(i)  -  tarımsal arazi ve otlaklar,
 -  bitki örtüsü ve doğal yaşam,
 -  su kaynakları ve
 -  biyolojik çeşitlilik
de dahil olmak üzere doğal kaynakların entegre ve sürdürülebilir yönetiminin sağlanması;
(ii) kamu bilincinin güçlendirilmesi ve çevresel eğitim kampanyaları için eğitim  verilmesi ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimine ilişkin teknikler  hakkında bilgilerin yaygınlaştırılması; ve
(iii) farklı enerji kaynaklarının geliştirilmesi ve etkin kullanımının sağlanması, alternatif enerji kaynaklarının, özellikle güneş enerjisi, rüzgar enerjisi ve biyogazın teşviki ve hassas doğal kaynaklar üzerindeki yükü hafifletecek teknolojilerin transferi, edinimi ve uyarlanması için somut düzenlemelerin yapılması.
(c)  kurumsal örgütlenmeyi geliştirecek önlemler:
(i)  bir arazi kullanımı planlama politikası çerçevesinde merkezi hükümet ve yerel
 makamların rol ve sorumluluklarının belirlenmesi;
(ii)  aktif bir ademi merkeziyet politikasının teşviki, yönetim ve karar alma
 sorumluluğunun yerel makamlara devri, inisiyatifin ve yerel toplulukların  sorumluluk almalarının ve yerel yapıların oluşturulmasının teşviki; ve
(iii)  arazi tasarrufunun yerel halklar açısından güvenceye alınmasını sağlayacak
 şekilde, doğal kaynak yönetiminin kurumsal ve düzenleyici çerçevelerinin  ayarlanması.
(d)  Çölleşme hakkındaki bilgileri iyileştirecek önlemler:
(i)  çölleşmenin bilimsel, teknik ve sosyo-ekonomik yönleri üzerine araştırmaların  ve bilgi derleme, işleme ve alışverişinin teşviki;
(ii) daha iyi anlamak ve analiz sonuçlarını işlevsel boyutlara aktarmak üzere ulusal  araştırma ve bilgi toplama, işleme, değişim ve analiz imkanlarının  iyileştirilmesi; ve
(iii) -  etkilenen alanlarda sosyo-ekonomik ve kültürel eğilimlerin,
  -  doğal kaynaklarda niteliksel ve niceliksel eğilimlerin ve
  -  iklim ile çölleşme arasındaki etkileşimin
  orta ve uzun dönemli olarak incelenmesinin teşviki.
(e)  Kuraklığın etkilerini izlemek ve değerlendirmek için önlemler:
(i)  bölgesel kuraklık ve çölleşme üzerinde doğal iklim değişkenliğinin etkilerini  değerlendirmek ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletme çabalarında  mevsimlere ve yıllara göre iklim değişikliği tahminlerinden yararlanmak üzere  stratejiler oluşturulması;
(ii) erken uyarı ve tepki kapasitesinin iyileştirilmesi, acil kurtarma ve gıda  yardımının etkin şekilde yönetimi, kuraklığa yatkın alanlarda gıda depolama ve  dağıtım sistemlerinin, koruma programlarının, bayındırlık işlerinin ve alternatif  yaşam yollarının geliştirilmesi; ve
(iii) daha iyi politika formülasyonlarını, ve tepkileri kolaylaştırmak üzere kaynak  bozulmasının süreç ve dinamikleri hakkında güvenilir ve zamanında bilgi  temini için ekolojik bozulmanın izlenmesi ve değerlendirilmesi.
Madde 9:
ULUSAL EYLEM PROGRAMLARININ HAZIRLANMASI, UYGULAMA
VE DEĞERLENDİRME GÖSTERGELERİ
Her etkilenen Afrika ülkesi Taraf, ulusal eylem programının hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde katalizör işlevi görecek uygun bir ulusal koordinasyon mercii belirleyecektir. Söz konusu koordinasyon mercii, 3. maddenin ışığında, yerine göre:
(a) yerel halk ve toplulukların katılımını gerektiren ve yerel olarak yönlendirilen bir  danışma süreci ile başlayarak ve yerel idari makamların, gelişmiş ülke Tarafların,  hükümetler arası kuruluşların ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliğiyle, ulusal düzeyde  ilgili olanlarla ilk istişarelere dayanarak, eylemlerin belirlenmesini ve gözden  geçirilmesini üstlenecek;
(b)  kalkınmayı ve sürdürülebilir arazi kullanımını etkileyen kısıtlama, gereksinim ve  açıkların teşhis ve analizini yapacak, devam eden ilgili çalışmalardan tam olarak  yararlanarak tekrarları önlemek üzere pratik önlemler tavsiye edecek ve elde edilen  sonuçların uygulanmasını teşvik edecek;
(c)  etkilenen alanlarda halkın aktif katılımını sağlamak üzere etkileşimli ve esnek  yaklaşımlara dayalı proje etkinliklerini tasarlayacak, formüle edecek ve  kolaylaştıracak, bu etkinliklerin olumsuz etkilerini en aza indirecek, mali yardım ve  teknik işbirliği gereksinimlerini belirleyecek ve önceliklerini saptayacak,
(d)  kısa, orta ve uzun dönemli eylemleri kapsayan ulusal eylem programlarının ve  program uygulamalarının ölçüm ve değerlendirmelerini sağlayacak anlamlı, niceliksel  olarak belirlenebilir ve kolay doğrulanabilir göstergeler oluşturacak; ve
(e)  ulusal eylem programlarının uygulanması hakkında ilerleme raporları hazırlayacaktır.
Madde 10:
ALT-BÖLGESEL EYLEM PROGRAMLARININ
ÖRGÜTSEL ÇERÇEVESİ
1. Sözleşmenin 4. maddesi uyarınca Afrika ülkesi Taraflar, orta, doğu, kuzey, güney ve  batı Afrika için alt-bölgesel eylem programlarının hazırlanmasında ve uygulanmasında  işbirliği yapacaklar ve bu yönden aşağıdaki sorumlulukları ilgili alt-bölgesel hükümetler  arası örgütlere devredebileceklerdir:
 (a) hazırlık çalışmalarında odak noktası sağlanması ve alt-bölgesel eylem programı   uygulamalarının koordinasyonu;
 (b) ulusal eylem programlarının, hazırlık ve uygulamalarında yardım;
 (c) bilgi, tecrübe ve know-how alışverişinin kolaylaştırılması ve ulusal mevzuatların   gözden geçirilmesi hakkında tavsiyelerde bulunulması; ve
(d) alt-bölgesel eylem programlarının uygulanmasına ilişkin diğer sorumluluklar.
2.  Uzmanlaşmış alt-bölgesel kurumlar talep edildiğinde kendi uzmanlık alanlarındaki  faaliyetlere destek sağlayabilir ve/veya bunların koordinasyon sorumluluğunu  üstlenebilirler.
Madde 11:
ALT-BÖLGESEL EYLEM PROGRAMLARININ
HAZIRLANMASI VE İÇERİĞİ
Alt-bölgesel eylem programları, alt-bölgesel düzeyde daha iyi ele alınabilen sorunlara odaklanacak ve paylaşılan doğal kaynakların yönetimi için gerekirse mekanizmalar getireceklerdir. Bu mekanizmalar, çölleşme ve/veya kuraklıkla ilgili sınır ötesi problemleri etkin bir şekilde ele alacak ve ulusal eylem programlarının uyumlu biçimde uygulanmalarında destek sağlayacaklardır. Alt-bölgesel eylem programları için öncelik alanları, yerine göre:
(a) sınır ötesi doğal kaynakların duruma göre iki taraflı veya çok taraflı mekanizmalarla  sürdürülebilir yönetimi için ortak programlar;
(b) alternatif enerji kaynakları geliştirme programlarının koordinasyonu;
(c)  zararlılar ile bitki ve hayvan hastalıklarının kontrol ve yönetiminin koordinasyonu;
(d)  alt-bölgesel düzeyde daha iyi yürütülen veya desteklenen kapasite oluşturma, eğitim ve  halkı bilinçlendirme faaliyetleri;
(e)  özellikle klimatoloji, meteoroloji ve hidroloji alanlarında veri toplama ve değerlendirme,  bilgi paylaşma ve proje izleme ağları da dahil olmak üzere bilimsel ve teknik işbirliği,  araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin koordinasyonu ve önceliklerinin belirlenmesi;
(f)  çevresel kaynaklı göçlerden doğan problemlere eğilen önlemler de dahil olmak üzere,  kuraklığın etkilerini hafifletecek erken uyarı sistemleri ve ortak planlama;
(g) özellikle yerel halk ve toplulukların katılımına ilişkin olarak tecrübeleri paylaşma  yollarının araştırılması, arazi kullanma yönetiminin iyileştirilmesi ve uygun  teknolojilerin kullanılması için yapabilir kılan bir ortamın yaratılması;
(h) teknik hizmetleri sağlayan ve koordine eden alt-bölgesel örgütlerin kapasitelerinin  güçlendirilmesi ve alt-bölgesel merkez ve kurumların oluşturulması, yeniden  yönlendirilmesi ve güçlendirilmesi; ve
(i)  bölgesel pazarlama rejimlerinin koordinasyonu ve ortak altyapı için politikalar da dahil  olmak üzere, etkilenen alanlar ve halklar üzerinde etkisi olan ticaret ve benzeri  alanlarda politikalar geliştirilmesi üzerinde odaklanacaktır.
Madde 12:
BÖLGESEL EYLEM PROGRAMININ ÖRGÜTSEL ÇERÇEVESİ
1. Sözleşmenin 11. maddesine göre; Afrika ülkesi Taraflar bölgesel eylem programının hazırlık ve uygulama usullerini birlikte tespit edeceklerdir.
2. Taraflar, Afrika ülkesi Tarafların Sözleşme dahilindeki yükümlülüklerini yerine getirmelerine yardımcı olmalarını sağlamak üzere, ilgili Afrika bölgesel kurum ve örgütlerine uygun destekleri sağlayabilirler.
Madde 13:
BÖLGESEL EYLEM PROGRAMININ İÇERİĞİ
Bölgesel eylem programı yerine göre aşağıdaki öncelik alanlarında çölleşmeyle mücadele ve/veya kuraklığın etkilerini hafifletmeye ilişkin önlemleri içerir:
(a) kilit politika alanlarında bölgesel mutabakat oluşturmak için, alt-bölgesel eylem  programlarında, alt-bölgesel örgütlerle düzenli istişareler de dahil olmak üzere  bölgesel işbirliğinin ve koordinasyonun oluşturulması;
(b) bölgesel düzeyde daha iyi uygulanan faaliyetlerde kapasite oluşturmanın teşviki;
(c)&n